Adhyaya 157
Śāva-āśauca and Sūtikā-śauca: Death/Childbirth Impurity, Preta-śuddhi, and Śrāddha Procedure (Chapter 157)
এই অধ্যায়ত মৃত্যুজনিত শাৱ-আশৌচ আৰু প্ৰসৱজনিত সূতিকা-আশৌচ সম্পৰ্কীয় ধৰ্মশাস্ত্ৰীয় বিধানসমূহ শৃঙ্খলাবদ্ধভাৱে দিয়া হৈছে। সপিণ্ড-ব্যৱস্থাক আধাৰ কৰি বৰ্ণ আৰু পৰিস্থিতি অনুসাৰে আশৌচৰ সময়সীমাৰ ভেদ বৰ্ণিত; শিশুৰ, তিন বছৰৰ তল/ওপৰ আৰু ছয় বছৰৰ ওপৰৰ বয়সভেদ, নাৰীৰ চূড়াকৰ্ম হৈছে নে নাই, আৰু বিবাহিতা নাৰীৰ পিতৃকুল-সম্পৰ্ক অনুসাৰে ব্যতিক্ৰমো উল্লেখ আছে। মৃত্যুসংবাদ দেৰিতে পালে বাকী দিন গণনা, আৰু দহ ৰাতি পাৰ হ’লে তিন ৰাতিৰ নিয়ম কোৱা হৈছে। তাৰ পাছত প্ৰেতশুদ্ধি আৰু শ্রাদ্ধ-প্ৰয়োগ—পিণ্ডদান, পাত্ৰবিন্যাস, গোত্ৰনামোচ্চাৰ, মাপ-পরিমাণ, আৰু সোম, অগ্নি/বহ্নি, যমৰ বাবে তিনিটা অগ্নি প্ৰজ্বালন কৰি নিয়ত আহুতি—বিস্তাৰে বৰ্ণনা কৰা হৈছে। অধিকমাস আদি কালবিকল্প, বাৰ দিনৰ ভিতৰত সমাপ্তিৰ উপায়, বাৰ্ষিক শ্রাদ্ধৰ কৰ্তব্য আৰু পৰলোকস্থিতি যিয়েই হওক শ্রাদ্ধে মৃতক উপকৃত হয়—এই যুক্তিও দিয়া হৈছে। শেষত কিছুমান হিংস্ৰ/অসাধাৰণ মৃত্যুত নাশৌচ, সহবাস বা চিতাধোঁৱা স্পৰ্শৰ পাছত তৎক্ষণাৎ স্নান, দ্বিজ শৱ কোনে স্পৰ্শ/সংভালিব পাৰে, দাহোত্তৰ অস্থিসঞ্চয়ৰ সময় আৰু পুনৰ দেহস্পৰ্শৰ অনুমতি—এই নিয়মসমূহেৰে অধ্যায় সমাপ্ত।
Shlokas
Verse 1
इत्य् आग्नेये महापुराणे द्रव्यशुद्धिर्नाम षट्पञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः अथ सप्तपञ्चाशदधिकशततमो ऽध्यायः शावाशौचादिः पुष्कर उवाच प्रेतशुद्धिं प्रवक्ष्यामि सूतिकाशुध्हिमेव च दशाहं शावमाशौचं सपिण्देषु विधीयते
এইদৰে অগ্নি মহাপুৰাণত ‘দ্ৰব্যশুদ্ধি’ নামৰ একশ ছাপ্পান্নতম অধ্যায় সমাপ্ত হ’ল। এতিয়া একশ সাতান্নতম অধ্যায়—‘শাৱ-আশৌচাদি’—আৰম্ভ। পুষ্কৰে ক’লে: ‘মই প্ৰেতশুদ্ধি আৰু সূতিকাশুদ্ধি বৰ্ণনা কৰিম। সপিণ্ড আত্মীয়সকলৰ ক্ষেত্ৰত মৃত্যুজাত শাৱ-আশৌচ দহ দিন নিৰ্ধাৰিত।’
Verse 2
जनने च तथा शुद्धिर्ब्राह्मणानां भृगूत्तम द्वादशाहेन राजन्यः पक्षाद्वैश्यो ऽथ मासतः
জননৰ ক্ষেত্ৰতো, হে ভৃগূত্তম, ব্ৰাহ্মণৰ শুদ্ধি (দহ দিনত), ক্ষত্ৰিয়ৰ বাৰ দিনত, বৈশ্যৰ পক্ষকালত (পন্ধৰ দিনত), আৰু শূদ্ৰৰ এক মাহত সম্পন্ন হয়।
Verse 3
शूद्रो ऽनुलोमतो दासे स्वामितुल्यन्त्वशौचकं षट्भिस्त्रिभिरथैकेन क्षत्रविट्शूद्रयोनिषु
অনুলোম সংযোগত জন্ম শূদ্ৰ যদি দাস হয়, তেন্তে তাৰ আশৌচ স্বামীৰ সমান; আৰু ক্ষত্ৰিয়-, বৈশ্য- আৰু শূদ্ৰ-যোনিত জনন হলে ক্ৰমে ছয়, তিন আৰু এক দিন (আশৌচ) হয়।
Verse 4
ब्राह्मणः शुद्धिमाप्नोति क्षत्रियस्तु तथैव च विट्शूद्रयोनेः शुद्धिः स्यात् क्रमात् परशुरामक
ব্ৰাহ্মণে শুদ্ধি লাভ কৰে, ক্ষত্ৰিয়েও তেনেদৰে। বৈশ্য বা শূদ্ৰ-যোনিৰ পৰা জন্ম হোৱা জনৰ শুদ্ধি ক্ৰমে (বিধি অনুসাৰে) হয়, হে পৰশুৰাম।
Verse 5
षड्रात्रेण त्रिरात्रेण षड्भिः शूद्रे तथा विशः आदन्तजननात् सद्य आचूडान्नैशिकी श्रुतिः
শূদ্ৰৰ বাবে শৌচকাল ছয় ৰাতি, আৰু বৈশ্যৰ বাবে তিন ৰাতি। দাঁত ওলোৱাৰ মুহূৰ্তৰ পৰাই ‘নৈশিকী শ্রুতি’ নামৰ উপদেশ তৎক্ষণাৎ আৰম্ভ কৰি চূড়া (প্ৰথম মুণ্ডন) পৰ্যন্ত পালনীয়।
Verse 6
त्रिरात्रमाव्रतादेशाद्दशरात्रमतः परं ऊनत्रैवार्षिके शूद्रे पञ्चाहाच्छुद्धिरिष्यते
দীক্ষা-ব্ৰত নথকা অৱস্থাত বিধি নিৰ্দিষ্ট হলে শুদ্ধি তিন ৰাতিত; তাৰ পিছত (অন্যথা) দশ ৰাতিত। শূদ্ৰৰ ক্ষেত্ৰত মৃত ব্যক্তি তিন বছৰৰ কম হলে শুদ্ধি পাঁচ দিনত সম্পন্ন বুলি মানা হয়।
Verse 7
द्वादशाहेने शुद्धिः स्यादतीते वत्सरत्रये गतैः संवत्सरैः षड्भिः शुद्धिर्मासेन कीर्तिता
তিন বছৰ অতিক্ৰান্ত হলে শুদ্ধি বাৰ দিনত হয়; আৰু ছয় বছৰ অতিক্ৰান্ত হলে শুদ্ধি এক মাহত সম্পন্ন বুলি কোৱা হৈছে।
Verse 8
स्त्रीणामकृतचूडानां विशुद्धिर् नैशिकी स्मृता तथा च कृतचुडानां त्र्यहाच्छुद्ध्यन्ति बान्धवाः
যিসকল স্ত্ৰীৰ চূড়া-সংস্কাৰ হোৱা নাই, তেওঁলোকৰ শুদ্ধি এক ৰাতিত সম্পন্ন বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে; আৰু যিসকলৰ চূড়া হৈছে, তেওঁলোকৰ বান্ধৱ তিন দিনত শুদ্ধ হয়।
Verse 9
विवाहितासु नाशौचं पितृपक्षे विधीयते पितुर्गृहे प्रसूतानां विशुद्धिर् नैशिकी स्मृता
বিবাহিতা স্ত্ৰীৰ ক্ষেত্ৰত পিতৃপক্ষত অশৌচ বিধেয় নহয়। যিসকলে পিতৃগৃহত প্ৰসূতি হয়, তেওঁলোকৰ শুদ্ধি এক ৰাতিত সম্পন্ন বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে।
Verse 10
सूतिका दशरात्रेण शुद्धिमाप्नोति नान्यथा विवाहिता हि चेत् कन्या म्रियते पितृवेश्मनि
প্ৰসূতা নাৰী দহ ৰাতি পাৰ হ’লে তেতিয়াহে শুদ্ধি লাভ কৰে, অন্যথা নহয়। আৰু বিবাহিতা কন্যা পিতৃগৃহত মৃত্যু বৰণ কৰিলে, তাতো এই নিয়মেই প্ৰযোজ্য।
Verse 11
तस्यास्त्रिरात्राच्छुद्ध्यन्ति बान्धवा नात्र संशयः समानं लब्धशौचन्तु प्रथमेन समापयेत्
তাইৰ বান্ধৱসকল তিন ৰাতিৰ পাছত শুদ্ধ হয়—ইয়াত সন্দেহ নাই। কিন্তু সমান বান্ধৱে যদি আগতেই শৌচ লাভ কৰে, তেন্তে ক্ৰিয়া প্রধান (নিকটতম) ব্যক্তিৰ দ্বাৰাই সমাপ্ত কৰা উচিত।
Verse 12
असमानं द्वितीयेन धर्मराजवचो यथा देशान्तरस्थः श्रुत्वा तु कुल्याणां मरणोद्भवौ
ধৰ্মৰাজৰ বচন অনুসাৰে, সমানৰ বিপক্ষে দ্বিতীয় হিচাপে অসমানক স্থাপন কৰা উচিত নহয়। আৰু দেশান্তৰত থকা লোকেও কুলীয়াসকলৰ মৃত্যুসংবাদ শুনি ধৰ্মানুসাৰে আচৰণ কৰিব।
Verse 13
यच्छेषं दशरात्रस्य तावदेवशुचिर्भवेत् अतीते दशरात्रे तु त्रिरात्रमशुचिर्भवेत्
দহ ৰাতিৰ যিমান অংশ অৱশিষ্ট থাকে, ঠিক সিমান সময়লৈ অশৌচ থাকে। কিন্তু দহ ৰাতি পাৰ হৈ গ’লে তিন ৰাতিৰ অশৌচ হয়।
Verse 14
तथा संवत्सरे ऽतीते स्नात एव विशुद्ध्यति मातामहे तथातीते आचार्ये च तथा मृते
তদ্ৰূপ এক বছৰ পাৰ হ’লে কেৱল স্নান কৰিলেই শুদ্ধি হয়। মাতামহৰ ক্ষেত্ৰতো বছৰ পাৰ হ’লে এই নিয়মেই, আৰু আচার্যৰ মৃত্যু হ’লেও তেনেদৰে।
Verse 15
रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्रावे विशोधनं सपिण्दे ब्राह्मणे वर्णाः सर्व एवाविशेषतः
গৰ্ভস্ৰাৱ (গৰ্ভপাত) হ’লে গৰ্ভধাৰণৰ যিমান মাহ, সিমান ৰাতি শুদ্ধি পালনীয়। সপিণ্ড (নিকট ৰক্ত-সম্পৰ্কীয়) আৰু ব্ৰাহ্মণৰ ক্ষেত্ৰত সকলো বৰ্ণৰ বাবে ভেদ নোহোৱাকৈ একে বিধান প্ৰযোজ্য।
Verse 16
आचडान्नैशिकी तथेति ट दशरात्रेण शुद्ध्यन्ति द्वादशाहेन भूमिपः वैश्याः पञ्चदशाहेन शूद्रा मासेन भार्गव
‘আচাড’ অন্ন ভক্ষণ আৰু ৰাত্ৰিকালীন (সংস্পৰ্শ/কৰ্ম) জনিত অশৌচো তদ্ৰূপেই বুজিব লাগে। (ব্ৰাহ্মণ) দহ ৰাতিত শুদ্ধ হয়; ক্ষত্ৰিয় (ৰাজা) বাৰ দিনত; বৈশ্য পন্ধৰ দিনত; আৰু শূদ্ৰ এক মাহত—হে ভার্গৱ।
Verse 17
उच्छिष्टसन्निधावेकं तथा पिण्डं निवेदयेत् कीर्तयेच्च तथा तस्य नमगोत्रे समाहितः
উচ্ছিষ্ট (ভোজন-অৱশিষ্ট)ৰ সন্নিধিত এটা পিণ্ডো নিবেদন কৰিব। আৰু মন সমাহিত কৰি সেই (পিতৃ)ৰ নাম আৰু গোত্ৰো তদ্ৰূপ উচ্চাৰণ কৰিব।
Verse 18
भुक्तवत्सु द्विजेन्द्रेषु पूजितेषु धनेन च विसृष्टाक्षततोयेषु गोत्रनामानुकीर्तनैः
যেতিয়া শ্ৰেষ্ঠ দ্বিজ (ব্ৰাহ্মণ) ভোজন সমাপ্ত কৰি ধনাদিৰে পূজিত হয়, আৰু অক্ষত আৰু জল বিধিপূৰ্বক অৰ্পণ কৰা হয়—গোত্ৰনাম অনুকীৰ্তনৰ সৈতে—তেতিয়া (ক্ৰিয়া) বিধিমতে আগবাঢ়ে।
Verse 19
चतुरङ्गुलविस्तारं तत्खातन्तावदन्तरं वितस्तिदीर्घं कर्तव्यं विकर्षूणां तथा त्रयं
ইয়াক চাৰি অঙ্গুল প্ৰস্থে বনাব লাগে আৰু তেনেই পৰিমাণৰ মাজত খাত (খাঁজ/গহ্বৰ) ৰাখিব লাগে। দৈৰ্ঘ্য এক বিতস্তি হ’ব; আৰু বিকর্ষূৰ বাবেও তদ্ৰূপ তিন (পৰিমাপ/নির্দেশ) নিৰ্দিষ্ট।
Verse 20
विकर्षूणां समीपे च ज्वालयेज् ज्वलनत्रयं सोमाय वह्नये राम यमाय च समासतः
বিকৰ্ষূণাম (টনা ৰেখা)ৰ ওচৰতো অগ্নি-ত্ৰয় জ্বলাই দিব—সংক্ষেপে: সোমৰ বাবে, বহ্নি (অগ্নি)ৰ বাবে আৰু যমৰ বাবে, হে ৰাম।
Verse 21
जुहुयादाहुतीः सम्यक् सर्वत्रैव चतुस्त्रयः पिण्डनिर्वपणं कुर्यात् प्राग्वदेव पृथक् पृथक्
আহুতি বিধিপূৰ্বক দিয়া উচিত; সকলো ঠাইতে সেয়া চাৰি-চাৰিৰ গোটত হ’ব। পিণ্ড-নিৰ্বপণো পূৰ্বোক্ত বিধি অনুসাৰে—প্ৰত্যেকটো পৃথক পৃথককৈ—কৰিব।
Verse 22
अन्नेन दध्ना मधुना तथा मांसेन पूरयेत् मध्ये चेदधिमासः स्यात् कुर्यादभ्यधिकन्तु तत्
অন্ন, দধি, মধু আৰু মাংসৰে (বিধান) সম্পূৰ্ণ কৰিব। যদি মাজতে অধিমাস হয়, তেন্তে সেই (অনুষ্ঠান) অধিক পৰিমাণে পালন কৰিব।
Verse 23
अथवा द्वादशाहेन सर्वमेतत् समापयेत् संवत्सरस्य मध्ये च यदि स्यादधिमासकः
অথবা বাৰ দিনৰ ভিতৰতে এই সকলো সম্পন্ন কৰিব; আৰু বছৰৰ মাজত অধিমাস হ’লেও (এই নিয়মেই প্ৰযোজ্য)।
Verse 24
तदा द्वादशके श्राद्धे कार्यं तदधिकं भवेत् संवत्सरे समाप्ते तु श्राद्धं श्राद्धवदाचरेत्
তেতিয়া দ্বাদশক-শ্ৰাদ্ধত কৰ্ম অধিক (অতিৰিক্ত) অৰ্পণসহ কৰিব লাগে। আৰু এক বছৰ সম্পূৰ্ণ হ’লে শাস্ত্ৰোক্ত শ্ৰাদ্ধ-বিধি অনুসাৰে শ্ৰাদ্ধ আচৰণ কৰিব।
Verse 25
प्रेताय तत ऊर्धवं च तस्यैव पुरुषत्रये पिण्डान् विनिर्वपेत्तद्वच्चतुरस्तु समाहितः
তাৰ পিছত প্ৰেতৰ বাবে আৰু তদনন্তৰ ঊৰ্ধ্ব (উচ্চ পিতৃ-অৱস্থা)ৰ বাবে, সেই একে তিন ‘পুৰুষ’ (তিন পিতৃ)-ক বিধিপূৰ্বক পিণ্ড নিবেদন কৰিব লাগে। তদ্ৰূপ সংযত কৰ্তাই চাৰিটা পিণ্ডো যথাবিধি অৰ্পণ কৰিব।
Verse 26
सम्पूज्य दत्वा पृथिवी समाना इति चाप्यथ धनेषु चेति क , ख , घ , ङ , छ , ज , ञ च योजयेत् प्रेतपिण्डं तु पिण्डेष्वन्येषु भार्गव
বিধিপূৰ্বক পূজা কৰি অৰ্ঘ্য দান কৰি, ‘পৃথিৱী সমানা’ আৰু ‘ধনেষু’ মন্ত্র পাঠ কৰি, ক, খ, ঘ, ঙ, ছ, জ, ঞ—এই বৰ্ণ-গোষ্ঠীৰ নির্দেশ অনুসাৰে, হে ভাৰ্গৱ, প্ৰেত-পিণ্ডক অন্য পিণ্ডসমূহৰ মাজত বিন্যাস কৰিব লাগে।
Verse 27
प्रेतपात्रं च पात्रेषु तथैव विनियोजयेत् पृथक् पृथक् प्रकर्तव्यं कर्मैतत् कर्मपात्रके
তদ্ৰূপ প্ৰেত-পাত্ৰকো অন্যান্য পাত্ৰৰ মাজত যথাবিধি বিনিয়োগ কৰিব লাগে। এই কৰ্ম-পাত্ৰকত এই কৰ্ম পৃথক পৃথকভাৱে (প্ৰত্যেক পাত্ৰৰ বাবে) সম্পাদনীয়।
Verse 28
मन्त्रवर्जमिदं कर्म शूद्रस्य तु विधीयते सपिण्डीकरणं स्त्रीणां कार्यमेवं तदा भवेत्
এই কৰ্ম শূদ্ৰৰ বাবে মন্ত্রবর্জিতভাৱে বিধেয়। তদ্ৰূপ স্ত্ৰীসকলৰ সপিণ্ডীকৰণো এইদৰে কৰিব লাগে; তেতিয়াই ই যথাবিধি সিদ্ধ হয়।
Verse 29
श्राद्धं कुर्याच्च प्रत्यब्दं प्रेते कुम्भान्नमब्दकं गङ्गायाः सिकता धारा यथा वर्षति वासवे
প্ৰেতৰ বাবে প্ৰতি বছৰে শ্ৰাদ্ধ কৰিব লাগে আৰু প্ৰতি বছৰে কুম্ভান্ন (কলহসহ অন্নদান)ও দিব লাগে। যেনেকৈ গঙ্গাৰ বালুকাধাৰা বয়, তেনেকৈ বাসৱ (ইন্দ্ৰ)-ৰ বাবে বৰষুণ হয়।
Verse 30
शक्या गणयितुं लोके नत्वतीताः पितामहाः काले सततगे स्थैर्यं नास्ति तस्मात् क्रियां चरेत्
এই জগতত অতীত পিতামহসকলকো গণনা কৰিব পাৰি; কিন্তু অবিৰাম গতি কৰা কালত স্থিৰতা নাই। সেয়ে বিধিমতে ধৰ্মীয় ক্ৰিয়া শীঘ্ৰে সম্পাদন কৰা উচিত।
Verse 31
देवत्वे यातनास्थाने प्रेतः श्राद्धं कृतं लभेत् नोपकुर्यान्नरः शोचन् प्रेतस्यात्मन एव वा
মৃত ব্যক্তি দেৱত্ব লাভ কৰক বা যাতনাস্থানত পতিত হওক—কৃত শ্ৰাদ্ধ প্ৰেতলৈ পৌঁছে। সেয়ে প্ৰেতৰ বাবে বা নিজৰ বাবে শোক কৰি উপকাৰক ক্ৰিয়া ত্যাগ কৰা উচিত নহয়; শ্ৰাদ্ধ কৰা উচিত।
Verse 32
भृग्वग्निपाशकाम्भोभिर्मृतानामात्मघातिनां पतितानां च नाशौचं विद्युच्छस्त्रहताश् च ये
উচ্চস্থানৰ পৰা পৰি, অগ্নিৰে, পাস/ফাঁচিৰে, পানীৰে মৃত; আত্মঘাতী; পতিত (বহিষ্কৃত); আৰু বিদ্যুৎ বা শস্ত্ৰে নিহত—এনাদের ক্ষেত্ৰত কুলত নাশৌচ নাথাকে।
Verse 33
यतिब्रतिब्रह्मचारिनृपकारुकदीक्षिताः राजाज्ञाकारिणो ये च स्नायाद्वै प्रेतगाम्यपि
যতি, ব্ৰতী, ব্ৰহ্মচাৰী, ৰজা, কাৰিগৰ, দীক্ষিত আৰু যিসকলে ৰজাৰ আদেশ অনুসৰি কাম কৰে—এনাসকলে স্নান কৰা উচিত; প্ৰেতকাৰ্যলৈ যোৱা লোকেও স্নান কৰিব।
Verse 34
मैथुने कटधूमे च सद्यः स्नानं विधीयते द्विजं न निर्हरेत् प्रेतं शूद्रेण तु कथञ्चन
মৈথুনৰ পিছত আৰু চিতাৰ ধোঁৱাৰ স্পৰ্শৰ পিছত তৎক্ষণাৎ স্নান বিধেয়। শূদ্ৰে কোনোভাবেই দ্বিজৰ প্ৰেত (মৃতদেহ) উচলাই/অপসাৰণ নকৰিব।
Verse 35
न च शूद्रं द्विजेनापि तयोर्दोषो हि जायते अनाथविप्रप्रेतस्य वहनात् स्वरगलोकभाक्
দ্বিজেও শূদ্ৰক পৰিহাৰ নকৰিব; উভয়ৰ কোনো দোষ জন্মে নাহে। অনাথ ব্ৰাহ্মণৰ মৃতদেহ বহন কৰিলে স্বৰ্গলোকৰ অংশী হয়।
Verse 36
कार्यमेव तथा भवेदिति छ , ङ , ञ च कार्यमेतत्तथा भवेदिति झ राजाज्ञाकारका इति ट न निर्दहेदिति ख तयोर्दोषो ऽभिजायते इति ङ सङ्ग्रामे जयमाप्नोति प्रेते ऽनाथे च काष्ठदः सङ्कल्प्य बान्धवं प्रेतमपसव्येन तां चितिं
“এই কাৰ্য ঠিক তেনেদৰেই হ’ব লাগে”—বুলি কোৱা হৈছে; “এই কৰ্মো তেনেদৰেই সম্পন্ন হওক”—বুলিও। ৰজাৰ আজ্ঞা অনুসৰি কৰ্ম কৰা লোকসকলো ইয়াত অন্তৰ্ভুক্ত। অনুচিতভাৱে দাহ নকৰিব; নহ’লে উভয়ৰ দোষ হয়। অনাথ প্ৰেতৰ বাবে চিতাৰ কাঠ দান কৰোঁতাই যুদ্ধত জয় পায়; প্ৰেতক মনতে বান্ধৱ বুলি সংকল্প কৰি, যজ্ঞোপবীত অপসব্য কৰি সেই চিতালৈ আগবাঢ়িব।
Verse 37
परिक्रम्य ततः स्नानं कुर्युः सर्वे सवाससः प्रेताय च तथा दद्युस्त्रींस्त्रींश् चैवोदकाञ्जलीन्
পৰিক্ৰমা কৰি তাৰ পিছত সকলোৱে বস্ত্ৰসহ স্নান কৰিব। আৰু প্ৰেতৰ উদ্দেশে তিন-তিন অঞ্জলি জল অৰ্পণ কৰিব।
Verse 38
द्वार्यश्मनि पदं दत्वा प्रविशेयुस् तथा गृहं अक्षतान्निक्षिपेद्वह्नौ निम्बपत्रं विदश्य च
দ্বাৰৰ দেহলিৰ শিলাত ভৰি থৈ তাৰ পিছত ঘৰত প্ৰৱেশ কৰিব। অগ্নিত অক্ষত নিক্ষেপ কৰিব আৰু নিমপাত চোবাব।
Verse 39
पृथक् शयीरन् भूमौ च क्रीतलब्धाशनो भवेत् एकः पिण्दो दशाहे तु श्मश्रुकर्मकरः शुचिः
সেয়া পৃথককৈ শুব আৰু মাটিত শয়ন কৰিব, আৰু কেৱল কিনি পোৱা অন্নে জীৱন নিৰ্বাহ কৰিব। দহ দিনলৈ একেটা পিণ্ড (নিয়ত আহাৰ) গ্ৰহণ কৰিব; শ্মশ্ৰুকৰ্ম (ক্ষৌৰ) কৰিলে শুচি হয়।
Verse 40
सिद्धार्थकैस्तिलैर् विद्वान् मज्जेद्वासोपरं दधत् अजातदन्ते तनये शिशौ गर्भस्रुते तथा
বিদ্বান ব্যক্তিয়ে শ্বেত সৰিষা (সিদ্ধাৰ্থক) আৰু তিলসহ পানীত নিমজ্জিত হৈ স্নান কৰি তাৰ পিছত ওপৰ-বস্ত্ৰ পৰিধান কৰিব; দাঁত নুওঠা পুত্ৰ, শিশু আৰু গৰ্ভস্ৰাৱ (গৰ্ভপাত/ৰক্তস্ৰাৱ) ক্ষেত্ৰতো এই একেই বিধি।
Verse 41
कार्यो नैवाग्निसंस्कारो नैव चास्योदकक्रिया चतुर्थे च दिनेकार्यस् तथास्थ्नां चैव सञ्चयः
তাৰ বাবে অগ্নিসংস্কাৰ (দাহক্ৰিয়া) নকৰিব আৰু তাৰ উদ্দেশ্যে উদকক্ৰিয়া (জলাঞ্জলি/তৰ্পণ)ও নকৰিব; চতুৰ্থ দিনত কেৱল অস্থিসঞ্চয় কৰিব।
Verse 42
अस्थिसञ्चयनादूर्ध्वमङ्गस्पर्शो विधीयते
অস্থিসঞ্চয়ৰ পাছত দেহস্পৰ্শ (অঙ্গস্পৰ্শ) কৰাটো বিধি ৰূপে নিৰ্দিষ্ট।
Frequently Asked Questions
Ten days is prescribed as the standard death-impurity period among sapiṇḍa relatives.
It presents graded completion periods by varṇa (with additional sub-cases such as anuloma births, dāsa status, and age-based rules), emphasizing that duration depends on social-ritual category and specific circumstance.
Key elements include gotra/name recitation, piṇḍa placement separately, assignment of a preta-vessel among vessels, measured ritual layout, kindling three fires (Soma–Agni–Yama), sets of four oblations, and completion rules including adhimāsa adjustments and annual repetition.
Yes; it explicitly states the preta receives the śrāddha whether in a divine state or in a place of torment, urging timely performance of kriyā.