Varaha Purana 41.4 — Adhyaya 41, Shloka 4
Rite of the Varāha Dvādaśī Vow and an Exemplary Narrative on Expiation for Brahmin-Slaying
ॐ वाराहायेति पादौ तु माधवायेति वै कटिम् । क्षेत्रज्ञायेति जठरं विश्वरूपेत्युरो हरेः ॥ ४१.४ ॥
oṁ vārāhāyeti pādau tu mādhavāyeti vai kaṭim | kṣetrajñāyeti jaṭharaṁ viśvarūpety uro hareḥ || 41.4 ||
وعند التلفّظ بـ«أوم، لڤاراهَا» يُجعل ذلك للقدمين؛ و«لمادهاڤا» للخصر؛ و«لكشيتراجْنْيا» للبطن؛ و«لفيشڤاروپا» لصدر هاري.
Varāha (default dialogue framework; speaker not explicit in excerpt)
Varaha Avatara Context: {"is_varaha_focus":true,"aspect_highlighted":"None","boar_form_detail":"None","earth_interaction":"None"}
Bhu Devi Dialogue: {"is_dialogue":false,"speaker_role":"instructor","bhu_devi_state":"None","key_question":"None"}
Mathura Mandala: {"is_mathura_related":false,"specific_site":"None","parikrama_context":"None","krishna_connection":"माधव/विश्वरूप/क्षेत्रज्ञ—कृष्ण-गीता-परम्परायाः (क्षेत्रज्ञ) दार्शनिक-संकेतः, किन्तु मथुरा-स्थलनिर्देशो न।"}
Dharma Shastra: {"has_dharma_rule":true,"topic":"None","instruction_summary":"देवपूजायां न्यासरूपेण मन्त्रनामानि हरेः अङ्गेषु विन्यसेत्—‘वाराह’ पादयोः, ‘माधव’ कट्यां, ‘क्षेत्रज्ञ’ जठरे, ‘विश्वरूप’ उरसि।","karmic_consequence":"न्यासेन देह-देवता-ऐक्यभावः, पूजायाः एकाग्रता; अविधिना/अश्रद्धया मन्त्रप्रयोगे फलन्यूनता।"}
Vrata Mahatmya: {"has_vrata":false,"vrata_name":"None","tithi_month":"None","promised_fruit":"None"}
Cosmic Boar Symbolism: {"has_symbolism":true,"symbolic_interpretation":"देवाङ्गन्यासः ‘विश्वदेह’ भावं जागरयति—हरिः सर्वाङ्गेषु व्याप्यते; ‘वाराह’ नाम पादयोः स्थापनेन पृथ्वी-धारण/उद्धरण-शक्ति ‘आधार’ रूपेण सूच्यते।","yajna_varaha_imagery":"पादौ=आधारभूमिः (भूधारण), उरः=विश्वरूप-व्याप्तिः, जठर=क्षेत्र-क्षेत्रज्ञ-सम्बन्धः (भोग-क्षेत्र), कटि=माधव-लक्ष्मीसम्बन्ध-स्थैर्य।","vedantic_connection":"क्षेत्रज्ञ-शब्देन उपनिषद्/गीता-तत्त्वम्—देहे क्षेत्रे साक्षी-चैतन्यं हरिरेव; न्यासः ‘अहं देहः’ इति भ्रान्तेः शमनम्।"}
Philosophical Teaching: {"has_teaching":true,"teaching_type":"अध्यात्म-उपासना","core_concept":"देहाङ्गेषु भगवन्नाम-विन्यासेन अन्तर्बाह्य-पूजयोः ऐक्यं; साक्षी-क्षेत्रज्ञ-भावः।","practical_application":"पूजाकाले उच्चारणपूर्वकं निर्दिष्टाङ्गेषु नाममन्त्रन्यासं कृत्वा ध्यानं दृढीकुर्यात्।"}
Subject Matter: ["Ritual Practice","Mantra","Vaishnavism","Body Symbolism"]
Primary Rasa: अद्भुत
Secondary Rasa: भक्ति
Type: ritual-space (न्यास-आसन)
Related Themes: 41.41.5 (अङ्गन्यास-विस्तारः)
Visual Art Cues: {"scene_description":"पूजकः हरि-प्रतिमायां/ध्यानमूर्तौ अङ्गन्यासं करोति—पादादि स्पृशन् ‘ॐ वाराहाय’ इत्यादि उच्चारयति।","item_prompts":["हरि-प्रतिमा","पूजकस्य हस्तमुद्रा (अङ्गस्पर्श)","मन्त्रलेख/बीजाक्षर-प्रतीक","पाद-कटि-जठर-उरः हाइलाइट"],"kerala_mural_prompt":"केरल-म्यूरल; हरि-देहाङ्गेषु प्रकाश-रेखाभिः न्यास-स्थान-निर्देशः, पूजकः अङ्गस्पर्शं कुर्वन्।","tanjore_prompt":"तञ्जावूर; स्वर्ण-प्रभा, हरि-उरः ‘विश्वरूप’ विशेष-दीप्त्या, पादयोः ‘वाराह’ संकेत-चिह्नम्।","mysore_prompt":"मैसूर; सूक्ष्म-रेखांकन, न्यास-क्षणः, शान्त-भक्ति-भावः, देहाङ्ग-लेबल-भावचित्रणम्।","pahari_prompt":"पहाड़ी; सरल-ध्यानदृश्यं, हरि-देहस्य अङ्गेषु लघु-लेख-चिह्नाः, पूजकः जपमालया।"}
Audio Atmosphere: {"recitation_mood":"मन्त्रन्यास-गम्भीर","suggested_raga":"भैरव","pace":"विलम्बित","voice_tone":"गम्भीर-स्वरित"}
FAQs
It preserves a Purāṇic witness to mantra-ritual technique (aṅga-nyāsa), where divine epithets are systematically associated with body parts—useful for tracing the diffusion of Vaiṣṇava ritual vocabulary and embodied recitation practices.
No geographic location is named in this verse; the content is ritual-physiological (body-part assignment) rather than topographical.
The verse emphasizes disciplined, mindful practice—structuring recitation with bodily awareness—presented as a method of internalization rather than a prescriptive social ethic.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.