Varaha Purana 116.37: Adhyaya 116, Shloka 37

An Exposition on the Causes of Happiness and Suffering

Devanagari script

निगृहीतेन्द्रियः पञ्च ततः सौख्यतरं नु किम् ॥ सहते चावमानं तु व्यसने न तु दुर्मनाः ॥

Recitation with translationVaraha Purana 116.37

Transliteration

nigṛhītendriyaḥ pañca tataḥ saukhyataraṃ nu kim | sahate cāvamānaṃ tu vyasane na tu durmanāḥ ||

Translation

أيُّ سعادةٍ أعظم من سعادةِ من كبح الحواسَّ الخمس؟ إنه يحتمل الإهانة، وفي الشدّة لا يَكْتَئِب ولا يَفْتُر.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• निगृहीतेन्द्रियः: one whose senses are restrained
• निगृहीतेन्द्रियः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: निगृहीत + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (possessive): निगृहीतानि इन्द्रियाणि यस्य सः; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पञ्च: five
• पञ्च: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्याविशेषण (indeclinable numeral in usage)

• ततः: from that; thereafter
• ततः: Apādāna-artha (अपादानार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय

• सौख्यतरम्: more pleasant/happier
• सौख्यतरम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सौख्यतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तुलनात्मक

• नु: then?/indeed?
• नु: Praśna-nipāta (प्रश्ननिपात)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (अव्यय)
• Form: प्रश्न-निपात

• किम्: what
• किम्: Prashna (प्रश्न)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• सहते: endures/tolerates
• सहते: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सह् (धातु)
• Form: लट्-लकार, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• अवमानम्: insult/disrespect
• अवमानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अवमान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तु: but/indeed
• तु: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• व्यसने: in adversity/misfortune
• व्यसने: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: व्यसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• न: not
• न: Niṣedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक अव्यय (negation)

• तु: but
• तु: Avadhāraṇa (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• दुर्मनाः: downcast; of bad mind
• दुर्मनाः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुर्मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि/नञ्-तत्पुरुषभाव: दुर्मनस् = दुष्टं मनः यस्य; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (ending -āḥ)

Speaker

Varāha

Tags

• Classical Literature
• Vaishnavism
• Yoga Ethics
• Nīti

FAQs

What is the historical significance of this verse?

It showcases convergence between Purāṇic teaching and broader ascetic/yogic ethics: sense-restraint and emotional steadiness are framed as markers of well-being.

Which geographic location is identified?

No geographic location is mentioned.

What is the primary ethical instruction?

Practice self-control and maintain composure under insult and hardship.