Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Vishnu Khanda, Shloka 81

सागरान्नैरृते भागे योगिनीकुण्डमुत्तमम् । यत्राऽसते चतुःषष्टियोगिन्यो जलसंस्थिताः

sāgarānnairṛte bhāge yoginīkuṇḍamuttamam | yatrā'sate catuḥṣaṣṭiyoginyo jalasaṃsthitāḥ

في الجهة الجنوبية الغربية من البحر يقع كوند اليوغينيات الفاضل (يوغيني-كوندا)، حيث تقيم أربعٌ وستون يوغينية، مستقرةً في المياه.

सागरात्from the sea
सागरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (from)
नैरृतेin the south-western
नैरृते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनैरृत (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; दिक्-विशेषण (south-western)
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; देश-अधिकरण
योगिनीकुण्डम्the Yoginīs' pond
योगिनीकुण्डम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (योगिनीनां कुण्डम्)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of kuṇḍam)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb: where)
आसतेsit/abide
आसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√आस् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन
चतुःषष्टिsixty-four
चतुःषष्टि:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुःषष्टि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्या; विशेषण (of yoginyaḥ)
योगिन्यःYoginīs
योगिन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन
जलसंस्थिताःsituated in water
जलसंस्थिताः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल + संस्थित (कृदन्त; √स्था धातु)
Formभूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सप्तमी-तत्पुरुष (जले संस्थिताः)

Brahmā (deduced; Vaiṣṇavakhaṇḍa narration style)

Tirtha: Yoginī-kuṇḍa

Type: kund

Scene: A lotus-filled sacred pond/kuṇḍa with a subtle, numinous presence: sixty-four Yoginīs suggested as luminous feminine forms emerging from or dwelling within the water, with the southwest direction indicated by landscape cues.

Y
Yoginīkuṇḍa
C
Catuḥṣaṣṭi Yoginīs
S
Sāgara (ocean)

FAQs

Tīrthas are living sacred spaces, inhabited by divine powers that sanctify the devotee’s approach.

Yoginīkuṇḍa, a sacred pond described within the Ayodhyāmāhātmya.

No explicit rite here; the verse primarily gives the tīrtha’s location and its presiding Yoginīs.