Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 34

उत्तरांशे समुद्रस्य क्षीरोदस्या मृतोदधेः । यः शेते शाश्वतं योगमास्थाय परवीरहा । स कथं त्यक्तवान्देहं प्रभासे परमेश्वरः

uttarāṃśe samudrasya kṣīrodasyā mṛtodadheḥ | yaḥ śete śāśvataṃ yogamāsthāya paravīrahā | sa kathaṃ tyaktavāndehaṃ prabhāse parameśvaraḥ

ذاك الذي يضطجع في الناحية الشمالية من البحر—على محيط اللبن، البحر الخالد—مستقرًّا في يوغا أزلية، قاتلَ أبطال الأعداء؛ فكيف للربّ الأعلى أن يترك جسده في برابهاسا؟

uttarāṃśein the northern part
uttarāṃśe:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक) + aṃśa (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुषः (‘northern part’); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
samudrasyaof the ocean
samudrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootsamudra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
kṣīrodasyaof the Milk-ocean
kṣīrodasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkṣīroda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
amṛta-udadheḥof the nectar-ocean
amṛta-udadheḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootamṛta (प्रातिपदिक) + udadhi (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (‘ocean of nectar’); पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय (relative pronoun)
śetelies/reclines
śete:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√śī (धातु; शयने)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
śāśvatameternal
śāśvatam:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootśāśvata (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषणम् (qualifying yogam)
yogamyoga/meditative absorption
yogam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyoga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
āsthāyahaving undertaken
āsthāya:
Purvakala (Absolutive/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु; स्थितौ/आश्रये)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), ‘having resorted to/undertaken’
para-vīra-hāslayer of enemy heroes
para-vīra-hā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpara (प्रातिपदिक) + vīra (प्रातिपदिक) + han (प्रातिपदिक; √han हिंसायाम्)
Formउपपद-तत्पुरुषः (‘slayer of enemy-heroes’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण-रूपेण (qualifying yaḥ/saḥ)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
kathamhow
katham:
Sambandha (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
tyaktavānhaving abandoned
tyaktavān:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Root√tyaj (धातु; त्यागे)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि — ‘having abandoned’
dehamthe body
deham:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
prabhāsein Prabhāsa
prabhāse:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhāsa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
parameśvaraḥthe Supreme Lord
parameśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootparama (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (‘supreme lord’); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Unspecified (same inquiry voice)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Sages/pilgrims (implied)

Scene: Nārāyaṇa reclining on Ananta in the Milk Ocean in the upper register; below, the Prabhāsa seashore with a quiet, fateful stillness—two oceans mirrored (cosmic and earthly), emphasizing eternal yoga and the mystery of ‘deha-tyāga’.

P
Parameśvara (as epithet here)
K
Kṣīroda (Milk Ocean)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

The Lord’s eternal yogic repose contrasts with ‘leaving the body’ to emphasize that such events are līlā and that Prabhāsa is supremely sanctifying.

Prabhāsa-kṣetra.

None directly; the verse functions as māhātmya-style exaltation.