Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

आत्मा चेति क्रमाज्ज्ञेया रुद्राधिपतयः क्रमात् । तेषां यात्रां क्रमाद्वक्ष्ये सर्वप्राणिहिताय वै

ātmā ceti kramājjñeyā rudrādhipatayaḥ kramāt | teṣāṃ yātrāṃ kramādvakṣye sarvaprāṇihitāya vai

وكذلك يُعرَف الآتمان بوصفه التالي في الترتيب؛ ومثل ذلك، وبحسب الترتيب، السادةُ القائمون في هيئة الرودرا. وسأصف مسار حجّهم على التوالي، ابتغاءَ خير جميع الكائنات.

आत्माthe Self; Ātmā
आत्मा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
इतिthus; as (named)
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-अव्ययम् (quotative particle)
क्रमात्in order; step by step
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; अव्ययीभावार्थे (in the sense of 'in order/stepwise')
ज्ञेयाःto be known
ज्ञेयाः:
Karma (कर्म/Predicate complement)
TypeAdjective
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृत् प्रत्यय) → ज्ञेय (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formयत्-प्रत्ययान्तः भाव्य/विधेय-विशेषणम् (gerundive/‘to be known’); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
रुद्राधिपतयःlords of the Rudras
रुद्राधिपतयः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootरुद्र + अधिपति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (rudrāṇām adhipatayaḥ); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे (adverbial)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), बहुवचनम्
यात्राम्pilgrimage; journey (rite)
यात्राम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
क्रमात्in order
क्रमात्:
Adhikarana (अधिकरण/Adverbial)
TypeNoun
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रियाविशेषणार्थे
वक्ष्येI shall tell
वक्ष्ये:
Karta (कर्ता/Speaker)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलृट्-लकारः (Simple Future), उत्तम-पुरुषः (1st person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
सर्वप्राणिहितायfor the benefit of all beings
सर्वप्राणिहिताय:
Sampradana (सम्प्रदान/Beneficiary)
TypeNoun
Rootसर्व + प्राणि + हित (प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुषसमासार्थः (‘for the welfare of all beings’); नपुंसकलिङ्गे हित-शब्दः, चतुर्थी-विभक्तिः (Dative/4th), एकवचनम्
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्ययम् (emphatic particle)

Śiva (deduced)

Tirtha: Ekādaśa-Rudra-yātrā (within Prabhāsa-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Unspecified beloved interlocutor

Scene: A conceptual map unfolds: eleven stations presided over by Rudra-lords, arranged in a clockwise circuit; the final station shines as Ātman, suggesting both pilgrimage route and inner ascent.

Ā
Ātman
R
Rudra
R
Rudrādhipati
Y
Yātrā

FAQs

Pilgrimage is presented as a structured spiritual practice aligned with cosmic principles, undertaken for universal welfare.

Prabhāsa Kṣetra, where the Rudra-related yātrā is to be performed in an ordered manner.

An ordered yātrā (sequential visitation) to the Rudra shrines is prescribed; details follow in subsequent verses.