Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

पूर्वे यमेश्वरं यावच्छ्रीसोमेशं तु पश्चिमे । उत्तरे तु विशालाक्षी दक्षिणे सरितां पतिः

pūrve yameśvaraṃ yāvacchrīsomeśaṃ tu paścime | uttare tu viśālākṣī dakṣiṇe saritāṃ patiḥ

حدُّه شرقًا إلى يَميشْوَرا (Yameśvara)، وغربًا إلى سوميْشا (Someśa) المبارك. وفي الشمال ڤيشالاكشي (Viśālākṣī)، وفي الجنوب ربُّ الأنهار—وبذلك تُعرَف حدود البقعة المقدّسة.

pūrvein the east
pūrve:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द (direction term)
yameśvaramYameśvara
yameśvaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyama + īśvara (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (yamasya īśvaraḥ)
yāvatup to
yāvat:
Sambandha (Limit/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootyāvat (अव्यय/निपात)
Formपरिमाण/अवधिबोधक अव्यय (limit marker: 'up to/as far as')
śrīsomeśamŚrī Someśa
śrīsomeśam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśrī + soma + īśa (प्रातिपदिक; समास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (somasya īśaḥ) + श्री-पूर्वपद
tuand/indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक अव्यय (particle)
paścimein the west
paścime:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
uttarein the north
uttare:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
tuand/indeed
tu:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअवधारण/विरोधार्थक अव्यय (particle)
viśālākṣīViśālākṣī (the wide-eyed one)
viśālākṣī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootviśāla + akṣī (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (viśāle akṣiṇī yasyāḥ सा) नामरूपेण
dakṣiṇein the south
dakṣiṇe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; दिक्शब्द
saritāmof rivers
saritām:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootsarit (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
patiḥlord (husband/master)
patiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (bounded by Yameśvara–Someśa–Viśālākṣī–Saritaṃ patiḥ)

Type: kshetra

Listener: Bhāminī

Scene: A schematic sacred map: four shrines at the cardinal directions around Prabhāsa—Yameśvara to the east, Someśa to the west, Viśālākṣī to the north, and the ‘Lord of rivers’ to the south—forming a protective mandala.

Y
Yameśvara
S
Someśa/Someśvara
V
Viśālākṣī
S
Saritāṃ Pati (Lord of rivers)
P
Prabhāsa-kṣetra

FAQs

Sacred places are understood not only by devotion but also by knowing their traditional boundaries and guardian shrines.

Prabhāsa-kṣetra, described through its directional boundary deities/shrines.

No direct ritual is prescribed here; the verse maps the holy geography for pilgrimage understanding.