Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

Devanagari script

शाकल्येन महादेवि पूजितं सर्वकामदम् । शाकल्योनाम राजर्षिर्यत्र तप्त्वा महत्तपः

Transliteration

śākalyena mahādevi pūjitaṃ sarvakāmadam | śākalyonāma rājarṣiryatra taptvā mahattapaḥ

Translation

يا مها ديفي، لقد عُبِدَ هناك على يد شاكاليا، وهو واهبٌ لكلّ المرادات. وفي ذلك الموضع قام الحكيم الملكي المسمّى شاكاليا بتقشّفاتٍ عظيمة (تَبَس).

Word by Word

• शाकल्येन: by Śākalya
• शाकल्येन: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शाकल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• महादेवि: O great goddess
• महादेवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महादेवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• पूजितम्: worshipped
• पूजितम्: Kriya (Descriptive predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (agreeing with implied 'लिङ्गम्/देवम्')

• सर्वकामदम्: granting all desires
• सर्वकामदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + काम + द (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समास: सर्वान् कामान् ददाति इति (upapada-tatpurusha) विशेषणम्

• शाकल्यः: Śākalya
• शाकल्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाकल्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाम: by name
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामार्थक-निपात (by name)

• राजर्षिः: a royal sage
• राजर्षिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राजन् + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समास: राजा चासौ ऋषिश्च

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्ध (where)

• तप्त्वा: having practiced (austerity)
• तप्त्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having performed austerity)

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (to तपः)

• तपः: austerity/penance
• तपः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śākalyeśvara

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Rājarṣi Śākalya in ascetic garb near a coastal shrine, performing severe tapas and then offering pūjā to a liṅga; the liṅga radiates as ‘sarvakāmadam’.

Characters & Entities

• Devī
• Śākalya
• Śākalyeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A sacred place gains enduring power through the tapas and worship of exemplary devotees.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śākalyeśvara in Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit prescription: worship Śākalyeśvara, following the model of Śākalya’s devotion and austerity.