Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 41

Devanagari script

विनायकोपसर्गाश्च दश दोषास्तथा परे । एवं क्षेत्रं तु रक्षंति पापिनां दुष्टचेतसाम्

Transliteration

vināyakopasargāśca daśa doṣāstathā pare | evaṃ kṣetraṃ tu rakṣaṃti pāpināṃ duṣṭacetasām

Translation

ابتلاءات فينـايَكا وعشرُ عيوبٍ أُخَر—هكذا تُحرسُ البقعةُ المقدّسة، وتُصانُ من أهلِ الإثم ذوي النياتِ الخبيثة.

Word by Word

• विनायकोपसर्गाः: Vināyaka-related afflictions/obstacles
• विनायकोपसर्गाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विनायक + उपसर्ग (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)

• दश: ten
• दश: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक-विशेषणम्; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनार्थे (agreeing with दोषाः)

• दोषाः: faults/defects
• दोषाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: likewise)

• परे: others
• परे: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम् (Plural); विशेषणम् (qualifying) दोषाः

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक-अव्ययम् (thus)

• क्षेत्रम्: the sacred place/field
• क्षेत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम् (Singular)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)

• रक्षन्ति: they protect/guard
• रक्षन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd person), बहुवचनम् (Plural)

• पापिनाम्: of sinners
• पापिनाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पापिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

• दुष्टचेतसाम्: of evil-minded (persons)
• दुष्टचेतसाम्: Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दुष्ट + चेतस् (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

Speaker

Śiva (continuation to Devī)

Characters & Entities

• Vināyaka
• Upasargas (obstacles)
• Daśa doṣas (ten faults)
• Prabhāsa Kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Holy places preserve their sanctity through dharmic safeguards; impure intention invites obstacles rather than blessings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa Kṣetra, portrayed as spiritually protected from the approach of the wicked-minded.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is given; the verse implies the need for purity of intention and conduct to avoid vighnas.