Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

तस्मात्पूर्वेण देवेशि योजनैकेन निर्मलम् । त्रितकूपेति विख्यातं सर्वपातकनाशनम् । सर्वेषां देवि तीर्थानां यत्तत्रैव व्यवस्थितिः

tasmātpūrveṇa deveśi yojanaikena nirmalam | tritakūpeti vikhyātaṃ sarvapātakanāśanam | sarveṣāṃ devi tīrthānāṃ yattatraiva vyavasthitiḥ

ومن هناك إلى الشرق، يا سيدة الآلهة، على بُعد يوجنة واحدة يوجد موضع طاهر مشهور باسم تريتَكُوبَ (Tritakūpa)، مُبيدٌ لكل الآثام. يا إلهة، يُقال إن القدرة القدسية لجميع التيـرثات مجتمعة ومستقرة في ذلك الموضع بعينه.

तस्मात्from there
तस्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; निर्देशार्थ (from that place/therefrom)
पूर्वेणto the east (by the eastern side)
पूर्वेण:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; दिक्-निर्देशे (by the east/ eastwards)
देवेशिO lady of the gods
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
योजनैकेनby one yojana
योजनैकेन:
Karaṇa (Measure/करण)
TypeNoun
Rootयोजन + एक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; द्विगु-समासः (एकं योजनम्)
निर्मलम्pure
निर्मलम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्मल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषणम् (of a neuter noun understood: तीर्थम्)
त्रितकूपTritakūpa (name of a well/tīrtha)
त्रितकूप:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रित + कूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; नाम (place-name); तत्पुरुषः (त्रितस्य कूपः / त्रित-सम्बद्धः कूपः)
इतिthus (called)
इति:
Sambandha (Quotative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उद्धरण/नामनिर्देश particle)
विख्यातम्well-known
विख्यातम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootख्यै (धातु) → विख्यात (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; उपसर्गः ‘वि-’
सर्वपातकनाशनम्destroyer of all sins
सर्वपातकनाशनम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + पातक + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सर्वेषां पातकानां नाशनम्)
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; ‘तीर्थानाम्’ इत्यस्य विशेषणम्
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
तीर्थानाम्of sacred places
तीर्थानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
यत्which/that
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धवाचक (relative pronoun)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (स्थानवाचक)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण)
व्यवस्थितिः(their) presence/establishment
व्यवस्थितिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यव + स्था (धातु) → व्यवस्थितिः (प्रातिपदिक/भाववाचक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भाववाचक-संज्ञा (state/arrangement)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Tritakūpa

Type: kund

Listener: Devī (Pārvatī)

Scene: A pristine sacred well (kūpa) in the coastal Prabhāsa landscape; pilgrims approach from the west, carrying water pots and flowers; subtle divine presence indicating ‘all tīrthas’ gathered invisibly.

T
Tritakūpa
M
Mahādevī (Pārvatī)

FAQs

The Purāṇa elevates certain tīrthas as ‘concentrated sanctity,’ where the merit of many sacred places is believed to converge.

Tritakūpa, described as a pure, sin-destroying tīrtha located one yojana east from the prior site.

No explicit act is named in this verse; it provides pilgrimage direction and the tīrtha’s sin-destroying merit.