Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 75

Devanagari script

अण्डजाः पक्षिणः सर्वे मीनाः कूर्मसरीसृपाः । स्वेदजा मत्कुणा यूका दंशाश्च मशकास्तथा

Transliteration

aṇḍajāḥ pakṣiṇaḥ sarve mīnāḥ kūrmasarīsṛpāḥ | svedajā matkuṇā yūkā daṃśāśca maśakāstathā

Translation

جميعُ الطيورِ من وِلادةِ البيض، وكذلك الأسماكُ والسلاحفُ والزواحفُ الدابّة. وأمّا المولودون من العَرَق فهُم البقُّ والقملُ، وكذلك الحشراتُ اللاسعةُ والبعوض.

Word by Word

• अण्डजाः: egg-born beings
• अण्डजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अण्डज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• पक्षिणः: birds
• पक्षिणः: Karta (Apposition)
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (to पक्षिणः/अण्डजाः)

• मीनाः: fish
• मीनाः: Karta (Apposition/list item)
• Type: Noun
• Root: मीन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• कूर्म: tortoises
• कूर्म: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: कूर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम् (list item; understood)

• सरीसृपाः: reptiles
• सरीसृपाः: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: सरीसृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• स्वेदजाः: sweat-born beings
• स्वेदजाः: Karta (Subject/next class)
• Type: Noun
• Root: स्वेदज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• मत्कुणाः: bedbugs
• मत्कुणाः: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: मत्कुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• यूकाः: lice
• यूकाः: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: यूका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• दंशाः: gnats/biting insects
• दंशाः: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: दंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थकः

• मशकाः: mosquitoes
• मशकाः: Karta (List item)
• Type: Noun
• Root: मशक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा, बहुवचनम्

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Connector/adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/प्रकारार्थकः

Speaker

Unspecified (narrative voice within Prabhāsakṣetramāhātmya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A coastal panorama: seabirds and inland birds, fish and turtles in waves, reptiles on rocks; tiny insects (bugs, lice, mosquitoes) indicated near human dwellings—showing aṇḍaja and svedaja side by side.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas present a comprehensive vision of life’s diversity, encouraging reverence toward all beings within dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra frames the discourse; the verse itself classifies beings rather than naming a sub-tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a doctrinal description.