Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

पूर्वे तु शांकरी चाऽर्या पश्चिमे न्यंकुमत्यपि । उत्तरे कनकनंदा दक्षिणे सागरावधिः । एतदंतरमासाद्य देशो नग्नहरः स्मृतः

pūrve tu śāṃkarī cā'ryā paścime nyaṃkumatyapi | uttare kanakanaṃdā dakṣiṇe sāgarāvadhiḥ | etadaṃtaramāsādya deśo nagnaharaḥ smṛtaḥ

في الشرق «شَانْكَرِي» و«آرْيَا»، وفي الغرب «نْيَنْكُومَتِي»، وفي الشمال «كَنَكَنَنْدَا»، وفي الجنوب حدُّه البحر. وما انحصر بين هذه الحدود يُذكَر أنه أرض «نَغْنَهَرَ».

pūrvein the east
pūrve:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7), एकवचन; दिक्-निर्देशे (in the east)
tuindeed
tu:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक (particle)
śāṃkarīŚāṃkarī (river/limit)
śāṃkarī:
Karta (Elliptic: boundary marker)
TypeNoun
Rootśāṃkarī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी/सीमा-नाम
caand
ca:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
āryāĀryā (river/limit)
āryā:
Karta (Elliptic: boundary marker)
TypeNoun
Rootāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी/सीमा-नाम
paścimein the west
paścime:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpaścima (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7), एकवचन; दिक्-निर्देशे (in the west)
nyaṃkumatiNyaṃkumati (river/limit)
nyaṃkumati:
Karta (Elliptic: boundary marker)
TypeNoun
Rootnyaṃkumati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी/सीमा-नाम
apialso
api:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (particle: also)
uttarein the north
uttare:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7), एकवचन; दिक्-निर्देशे (in the north)
kanakanaṃdāKanakanandā (river/limit)
kanakanaṃdā:
Karta (Elliptic: boundary marker)
TypeNoun
Rootkanakanaṃdā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; नदी/सीमा-नाम
dakṣiṇein the south
dakṣiṇe:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7), एकवचन; दिक्-निर्देशे (in the south)
sāgara-avadhiḥthe sea as the boundary
sāgara-avadhiḥ:
Karta (Elliptic: boundary marker)
TypeNoun
Rootsāgara (प्रातिपदिक) + avadhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (sāgarasya avadhiḥ)
etatthis
etat:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम used adjectivally
antaramthe interval/space (between)
antaram:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
āsādyahaving reached
āsādya:
Kriyāviśeṣaṇa (Converb)
TypeIndeclinable
Rootā-√sad (सद् धातु) + ल्यप् (ल्यप्)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having reached/attained’
deśaḥthe region
deśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdeśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
nagnaharaḥNagnahara
nagnaharaḥ:
Samānādhikaraṇa (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootnagna (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
smṛtaḥis known/considered
smṛtaḥ:
Kriyā (Predicative verbal)
TypeVerb
Root√smṛ (स्मृ धातु) + kta (क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘is known’

Śiva

Tirtha: Nagnahara (bounded tract)

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage audience (brāhmaṇas/sages)

Scene: A schematic sacred map: four directional boundary points named, with the southern edge as the sea; pilgrims or sages pointing to directions around a coastal plain.

Ś
Śiva
Ś
Śāṃkarī
Ā
Āryā
N
Nyaṃkumatī
K
Kanakanandā
O
Ocean (Sāgara)
N
Nagnahara (region)

FAQs

Pilgrimage is also remembrance—knowing the sacred boundaries preserves the kṣetra’s identity and guides dharmic travel.

Nagnahara-deśa in Prabhāsa Kṣetra, defined by named landmarks and the ocean boundary.

None; the verse is a geographic delimitation for recognizing the tīrtha-region.

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App