Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तद्राजकुलमध्ये तु क्रीडमाना परस्परम् आयांतं नारदं दृष्ट्वा सर्वे विनयसंयुताः

Transliteration

tadrājakulamadhye tu krīḍamānā parasparam āyāṃtaṃ nāradaṃ dṛṣṭvā sarve vinayasaṃyutāḥ

Translation

وفي وسط ذلك البيتِ الملكي، بينما كانوا يلهون بعضُهم مع بعض، فلما رأوا نارَدَ مُقبِلًا امتلأوا جميعًا أدبًا وتوقيرًا.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र विशेषणरूपेण (that)

• राजकुलमध्ये: in the midst of the royal household
• राजकुलमध्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजकुल + मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः—राजकुलस्य मध्ये

• तु: but; indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण/विरोधसूचक (particle)

• क्रीडमानाः: playing
• क्रीडमानाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रीड् (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• परस्परम्: with one another
• परस्परम्: Adhikarana (Manner/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: परस्परम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, परस्परक्रियावाचक (reciprocal adverb)

• आयान्तम्: coming; approaching
• आयान्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: आ-या (धातु) + शतृ (प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• नारदम्: Nārada
• नारदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: दृश् (धातु) + क्त्वा (प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त (Gerund/absolutive), पूर्वक्रिया (having seen)

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• विनयसंयुताः: endowed with humility
• विनयसंयुताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विनय + संयुत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—विनयेन संयुताः (endowed with humility)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Nārada
• Yādavas/royal household of Dvāravatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Vinaya (humility) toward ṛṣis is upheld as a hallmark of dharma, especially for rulers and princes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly praised in this verse; it supports the backstory leading to the Prabhāsa-kṣetra account.

What ritualistic prescription is mentioned?

An ethical prescription by implication: greet and honor sages properly when they arrive.