Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 19

अग्निश्च रेतो मृडया च देहो रेतोधा विष्णुरमृतस्य नाभिः । एतद्ब्रुवन्पार्वति सत्यवाक्यं ततोऽवगाहेत्तु पतिं नदीनाम्

agniśca reto mṛḍayā ca deho retodhā viṣṇuramṛtasya nābhiḥ | etadbruvanpārvati satyavākyaṃ tato'vagāhettu patiṃ nadīnām

«أغني هو البِذر؛ والجسد يتكوّن بفضل نعمة شِڤا الرؤوفة؛ وڤِشنو هو حاملُ ذلك البِذر، وهو سُرّةُ الخلود (الأمريتة).» وبعد أن ينطق بهذه الكلمات الصادقة، يا بارڤتي، فليدخل الماء—سيّد الأنهار—لأجل الاغتسال المُطهِّر.

अग्निःfire
अग्निः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction): ‘and’
रेतःsemen; seed
रेतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (वैकल्पिकं: प्रथमा/द्वितीया रूपसाम्य)
मृडयाby grace; by mercy
मृडया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमृडया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
देहःbody
देहः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेह (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
रेतो-धाःseed-bearer; holder of semen
रेतो-धाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरेतस् (प्रातिपदिक) + धा (प्रातिपदिक)
Formउपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष (रेतसः धाता ‘seed-holder’); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अमृतस्यof nectar; of immortality
अमृतस्य:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
नाभिःnavel; hub; source
नाभिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनाभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
एतत्this (statement)
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ब्रुवन्saying; uttering
ब्रुवन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formशतृ-प्रत्यय (present active participle), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘saying’
पार्वतिO Pārvatī
पार्वति:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपार्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
सत्य-वाक्यम्true speech; truthful words
सत्य-वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक) + वाक्य (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (‘true’ + ‘speech’); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय: ‘then’
अवगाहेत्should plunge into; should bathe
अवगाहेत्:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव-गाह् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
तुindeed; then
तु:
Sambandha-bodhaka (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
पतिम्lord
पतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नदीनाम्of rivers
नदीनाम्:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

Śiva (in dialogue with Devī/Pārvatī)

Tirtha: Prabhāsa-jala (sea/river-lord invoked)

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: Pārvatī is addressed as the speaker/recipient of instruction; a sage-like figure recites a cosmological formula at the water’s edge while Agni’s glow, Śiva’s benign aspect, and Viṣṇu’s navel-of-amṛta symbolism appear as layered iconographic visions above the waters.

A
Agni
V
Viṣṇu
P
Pārvatī
Ś
Śiva
L
lord of rivers (river/sea as tīrtha)

FAQs

Purification through truthful mantra-like remembrance and then sacred immersion (snāna) in the tīrtha.

Prabhāsa-kṣetra’s sacred waters, approached as the ‘lord of rivers’ within the Prabhāsa Māhātmya context.

Recite the stated truth-formula and then perform immersion/bathing in the sacred waters.