Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

गतो महीपः शर्यातिः कृत्स्नानंदमहोदधिः । ऋषिणा सत्कृतस्तेन सभार्यः पृथिवीपतिः । तत्रोपविष्टः कल्याणीः कथाश्चक्रे महामनाः

gato mahīpaḥ śaryātiḥ kṛtsnānaṃdamahodadhiḥ | ṛṣiṇā satkṛtastena sabhāryaḥ pṛthivīpatiḥ | tatropaviṣṭaḥ kalyāṇīḥ kathāścakre mahāmanāḥ

ومضى الملك شَرْيَاتِي—كأنه بحرٌ من الفرح التام—إلى هناك. فأكرمه ذلك الرِّشي، فجلس سيّد الأرض مع زوجته؛ ثم وهو جالسٌ هناك تكلّم الملك عظيم النفس بكلماتٍ مباركةٍ رافعةٍ للهمم.

गतःgone; arrived
गतः:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
महीपःthe king
महीपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहीप (प्रातिपदिक; मही + प)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
शर्यातिःŚaryāti
शर्यातिः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootशर्याति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; अप्पोजिशन (महीपः)
कृत्स्नानन्दमहोदधिःan ocean of complete joy
कृत्स्नानन्दमहोदधिः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृत्स्न-आनन्द-मह-उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुव्रीहिः (यः कृत्स्नः आनन्दः तस्य महोदधिरिव)
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन
सत्कृतःhonoured; received respectfully
सत्कृतः:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootसत्-√कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तेनby him (that sage)
तेन:
Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; तृतीया; एकवचन; सर्वनाम
सभार्यःtogether with (his) wife
सभार्यः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootस-भार्य (प्रातिपदिक; सह + भार्या)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; विशेषणम् (पृथिवीपतिः)
पृथिवीपतिःthe lord of the earth (king)
पृथिवीपतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपृथिवीपति (प्रातिपदिक; पृथिवी + पति)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
उपविष्टःseated
उपविष्टः:
Karta (Predicate/कर्ता-विशेषण)
TypeVerb
Rootउप-विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन
कल्याणीःauspicious; pleasant
कल्याणीः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन; विशेषणम् (कथाः)
कथाःstories; conversations
कथाः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया; बहुवचन
चक्रेmade; held (conversation)
चक्रे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचन; आत्मनेपदम्
महामनाःgreat-minded
महामनाः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहामनस् (प्रातिपदिक; महा + मनस्)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा; एकवचन; बहुव्रीहिः (यस्य मनः महत्)

Narrator (Purāṇic narrator within Prabhāsakṣetramāhātmya; likely Sūta-style narration)

Tirtha: Bhārgavāśrama (Cyavana-āśrama)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Inside the hermitage, the sage honors the arriving king; Śaryāti and his queen sit respectfully on kusa mats, and the king begins an auspicious dialogue in a calm, sanctified setting.

Ś
Śaryāti
Ṛṣi (Cyavana, by context)
Q
Queen (unnamed)

FAQs

A ruler gains merit by approaching sages with humility, accepting honourable hospitality, and engaging in auspicious dhārmic conversation.

Prabhāsa-kṣetra (Prabhāsatīrtha region), whose māhātmya frames the meeting of Śaryāti and the sage.

No direct rite is prescribed here; it sets the scene for a yajña-related episode through proper reception of a king by a ṛṣi.