Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 87

Devanagari script

ईश्वर उवाच । तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमिष्यते । द्वापरे यजनं धन्यं दानमेकं कलौ युगे

Transliteration

īśvara uvāca | tapaḥ paraṃ kṛtayuge tretāyāṃ jñānamiṣyate | dvāpare yajanaṃ dhanyaṃ dānamekaṃ kalau yuge

Translation

قال الإِشْوَرَة (Īśvara): «في عصر كِرِتا تكون الزهادة والنسك (tapas) هي الأسمى؛ وفي عصر تريتَا تُشرَع المعرفة الروحية (jñāna)؛ وفي عصر دْوابَرا يكون القربان الطقسي (yajña) مباركًا؛ أمّا في عصر كالي فالعطاء والصدقة (dāna) وحدها هي السبيل الأوحد الأرفع.»

Word by Word

• ईश्वरः: Īśvara (the Lord)
• ईश्वरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• तपः: austerity
• तपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• परम्: supreme
• परम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तपः इति विशेषण

• कृतयुगे: in the Kṛta age
• कृतयुगे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृतयुग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (कृतं युगम्)

• त्रेतायाम्: in Tretā (age)
• त्रेतायाम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रेता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• इष्यते: is considered/desired (as best)
• इष्यते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)

• द्वापरे: in Dvāpara (age)
• द्वापरे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वापर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन (युगे इति अध्याहृतम्)

• यजनम्: sacrifice, worship (yajña)
• यजनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यजन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• धन्यम्: blessed, auspicious
• धन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; यजनम् इति विशेषण

• दानम्: charity, giving
• दानम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• एकम्: alone, the sole (means)
• एकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; दानम् इति विशेषण

• कलौ: in Kali (age)
• कलौ: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• युगे: in the age
• युगे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Īśvara, as a serene teacher, proclaims the fourfold yuga-dharma sequence; behind him, symbolic vignettes: ascetics in tapas, sages in jñāna discourse, priests at yajña, and householders offering dāna at a tīrtha.

Characters & Entities

• Īśvara
• Kṛta-yuga
• Tretā-yuga
• Dvāpara-yuga
• Kali-yuga
• Prabhāsa-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic path adapts to the age: in Kali-yuga, compassionate giving (dāna) is taught as the most accessible and effective dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is situated in Prabhāsa-kṣetra’s māhātmya, framing Prabhāsa as a place where yuga-dharma is explained and practiced.

What ritualistic prescription is mentioned?

A yuga-based prescription: prioritize dāna in Kali-yuga (while recognizing tapas, jñāna, and yajña as chief in earlier yugas).