Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 270

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye prācīsarasvatīmaṃkīśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma saptatyuttaradviśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

وهكذا ينتهي، في «سكاندا مهابورانا» المقدّس—ضمن السamhitā ذات الواحد والثمانين ألف بيت—في القسم السابع «برابهاسا خَنْدَه»، وفي الجزء الأول «مهاطميا برابهاساكشيترا»، الفصل المسمّى «وصف عظمة براچي ساراسفتي ومانكيشڤرا»، وهو الفصل 270.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (उक्तिसमाप्त्यर्थक) — quotative/end marker

• श्रीस्कांदे: in the Śrī Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री + स्कन्द (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th case), एकवचन — Masculine, Locative, Singular; कर्मधारयः ‘श्रीमान् स्कन्दः’/‘श्री-स्कन्द-सम्बन्धि’ (in the venerable Skanda...)

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महा + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Neuter, Locative, Singular; कर्मधारयः ‘महच्च तत् पुराणम्’

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the eighty-one-thousand (collection)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: एक + अशीतिः + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Feminine, Locative, Singular; द्विगु-समासः (number-compound) qualifying संहितायाम्: ‘in the (collection) of eighty-one thousand (verses/units)’

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Feminine, Locative, Singular

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative, Singular; ordinal adjective qualifying प्रभासखण्डे

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Masculine, Locative, Singular; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘प्रभासस्य खण्डः’

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Locative, Singular; ordinal adjective qualifying प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये

• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास + क्षेत्र + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन — Neuter, Locative, Singular; बहुपद-तत्पुरुषः ‘प्रभास-क्षेत्रस्य माहात्म्यम्’

• प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम: (the section) named ‘Description of the Māhātmya of Prācī Sarasvatī and Maṅkīśvara’
• प्राचीसरस्वतीमंकीश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राची + सरस्वती + मंकीश्वर + माहात्म्य + वर्णन + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Neuter, Nominative, Singular; शीर्षक-समासः (बहुपद-तत्पुरुष/उपपदभाव): ‘प्राची-सरस्वती-मंकीश्वर-माहात्म्य-वर्णनम्’ इति नाम

• सप्तत्युत्तरद्विशततमः: the two-hundred-and-seventieth
• सप्तत्युत्तरद्विशततमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तति + उत्तर + द्विशततम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular; संख्या-समासः (तत्पुरुषभाव): ‘द्विशततमः’ (200th) ‘सप्तत्युत्तरः’ (+70) = 270th; qualifying अध्यायः

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — Masculine, Nominative, Singular

Speaker

Colophon / redactional closure

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prācī Sarasvatī; Maṅkīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-ending tableau: palm-leaf or paper folios with a scribe’s colophon, alongside symbolic icons of Prācī Sarasvatī and Maṅkīśvara, indicating chapter completion.

Characters & Entities

• Skanda Purāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra
• Prācī Sarasvatī
• Maṅkīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; its purpose is archival—identifying the work, division, and chapter title rather than giving a doctrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prācī Sarasvatī and Maṅkīśvara within Prabhāsakṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a textual identification marker.