Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 24›Shloka 157
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 157

Devanagari script

इत्युक्ता क्रोधताम्राक्षी पितरं वाक्यमब्रवीत् । मम रूपस्य कोट्यंशे किं कोप्यस्ति जगत्त्रये । तच्छ्रुत्वा चाद्भुतं वाक्यं पिता माता च मोहितौ

Transliteration

ityuktā krodhatāmrākṣī pitaraṃ vākyamabravīt | mama rūpasya koṭyaṃśe kiṃ kopyasti jagattraye | tacchrutvā cādbhutaṃ vākyaṃ pitā mātā ca mohitau

Translation

فلما خوطبت هكذا، قالت الفتاة—وقد احمرّت عيناها من الغضب—لأبيها: «في العوالم الثلاثة، هل يوجد من يملك ولو جزءًا من مليون من جمالي؟» فلما سمعا هذا القول العجيب، بُهِت الأب والأم ووقعا في الحيرة.

Word by Word
इतिthus
इति:
Vākyārtha-dyotaka (Quotation marker/इत्यादि)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय (उक्त्यर्थक) — quotative particle
उक्ता(she) being addressed
उक्ता:
Kriyā (Participial predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — ‘having been spoken to/said’
क्रोधताम्राक्षीthe anger-reddened-eyed woman
क्रोधताम्राक्षी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + ताम्र (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — बहुव्रीहि: क्रोधेन ताम्रे अक्षिणी यस्याः सा ‘whose eyes are copper-red with anger’
पितरम्father
पितरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — object of ‘अब्रवीत्’
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — internal object ‘a statement’
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतन-भूत/past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद — ‘said’
ममmy
मम:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन — ‘my’
रूपस्यof beauty/form
रूपस्य:
Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन — ‘of (my) beauty/form’
कोट्यंशेin a croreth part
कोट्यंशे:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — समास: कोट्याः अंशः (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘in a croreth part’; locative ‘in’
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — interrogative
कोऽपिanyone at all
कोऽपि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अपि (अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — indefinite ‘anyone’
अस्तिexists
अस्ति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन, परस्मैपद — ‘is/exists’
जगत्त्रयेin the three worlds
जगत्त्रये:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन — समास: जगतः त्रयम् (षष्ठी-तत्पुरुष) ‘in the three worlds’
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — ‘that’ (referring to the statement)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund) — ‘having heard’
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
अद्भुतम्wonderful, astonishing
अद्भुतम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअद्भुत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — qualifying ‘वाक्यम्’
वाक्यम्statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन — object of ‘श्रुत्वा’
पिताfather
पिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — subject
माताmother
माता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन — subject
चand
च:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
मोहितौwere bewildered
मोहितौ:
Karta-samānādhikaraṇa (Subject complement/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootमुह् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन — ‘deluded’ (agreeing with पिता+माता as dual)
Speaker

Daughter (speaking to her father); narrator reports parents’ reaction

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A proud maiden with anger-reddened eyes addresses her father; parents sit stunned, their faces showing bewilderment, in a palace or garden pavilion near the sacred coast of Prabhāsa.

Characters & Entities
D
Daughter
F
Father
M
Mother
T
Three worlds (jagat-traya)

FAQs

The verse highlights how pride (ahaṅkāra) can cloud discernment, setting the stage for dharmic correction through proper guidance.

The narrative remains part of Prabhāsakṣetra Māhātmya, though this verse chiefly develops character and moral tension.

None; it is a dramatic dialogue emphasizing a moral theme.

←Previous Verse
Next Verse→