Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 101

Devanagari script

पार्वत्युवाच । भगवन्प्रसादं ते प्राप्य धृष्यंतो भुवनत्रयम् । उपद्रवंतींद्रमुखान्देवान्संक्षोभयंति च

Transliteration

pārvatyuvāca | bhagavanprasādaṃ te prāpya dhṛṣyaṃto bhuvanatrayam | upadravaṃtīṃdramukhāndevānsaṃkṣobhayaṃti ca

Translation

قالت بارفاتي: "يا رب، بعد حصولهم على فضلك، أصبحوا جريئين ويضايقون الآلهة وعلى رأسهم إندرا، مما يلقي بالعوالم الثلاثة في اضطراب."

Word by Word

• पार्वती: Pārvatī
• पार्वती: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• भगवन्: O Lord
• भगवन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

• प्रसादम्: favor, grace
• प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (genitive singular)

• प्राप्य: having obtained
• प्राप्य: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र + आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive)

• धृष्यन्तः: becoming bold
• धृष्यन्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धृष् (धातु) → धृष्यत् (वर्तमानकृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि (active)

• भुवनत्रयम्: the three worlds
• भुवनत्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भुवन (प्रातिपदिक) + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—द्विगुः (त्रीणि भुवनानि = 'the three worlds')

• उपद्रवन्ति: they harass, trouble
• उपद्रवन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उप + द्रु (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन

• इन्द्रमुखान्: Indra-led, headed by Indra
• इन्द्रमुखान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (इन्द्रः मुखं येषाम् = 'having Indra as foremost')

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• संक्षोभयन्ति: they agitate, disturb
• संक्षोभयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + क्षुभ् (धातु) + णिच् (causative)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; णिजन्त (causative)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

Speaker

Pārvatī

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: (audience; internal: Śiva is addressed by Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: Pārvatī speaks with concern, gesturing toward an imagined panorama of the three worlds in turmoil—Indra and the devas harried by emboldened Daityas—while Śiva listens, composed, as the cosmic judge.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Bhagavān (Śiva)
• Indra
• Devas
• Three worlds (tribhuvana)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Power gained through divine favor must be aligned with dharma; otherwise it becomes a cause of suffering for the worlds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where the Purāṇa frames ethical questions about divine boons and their consequences.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse is part of a dialogue assessing the aftermath of receiving prasāda (divine favor).