Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 40

स्थावरः सर्पजातिश्च पक्षिजातिस्तथैव च । मृगसंज्ञश्चतुर्थश्च पश्वाख्यः पञ्चमः स्मृतः

sthāvaraḥ sarpajātiśca pakṣijātistathaiva ca | mṛgasaṃjñaścaturthaśca paśvākhyaḥ pañcamaḥ smṛtaḥ

«الصنفُ الأولُ هو ذوو الثباتِ غيرُ المتحركين؛ والثاني طائفةُ الحيّات؛ والثالث طائفةُ الطير. والرابع يُعرَفُ بوحوشِ البرّ، والخامس يُذكَرُ بأنه صنفُ الأنعام.»

स्थावरःthe immobile (plants etc.)
स्थावरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootस्थावर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सर्पजातिःthe class of serpents
सर्पजातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्प-जाती (प्रातिपदिक; सर्प + जाति)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (सर्पाणां जातिः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
पक्षिजातिःthe class of birds
पक्षिजातिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षि-जाती (प्रातिपदिक; पक्षि + जाति)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पक्षिणां जातिः)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: in that manner/also)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
मृगसंज्ञःthe one termed ‘mṛga’ (beasts)
मृगसंज्ञः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमृग-संज्ञ (प्रातिपदिक; मृग + संज्ञ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मृग इति संज्ञा यस्य)
चतुर्थःfourth
चतुर्थः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचतुर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (क्रमवाचक-विशेषण)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-निपात (conjunction)
पश्वाख्यःthe one called ‘paśu’ (domestic animals)
पश्वाख्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु-आख्य (प्रातिपदिक; पशु + आख्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (पशु इति आख्या यस्य)
पञ्चमःfifth
पञ्चमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्चम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (क्रमवाचक-विशेषण)
स्मृतःis said/considered
स्मृतः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; धातुः—स्मृ (1P)

Sūta (deduced from Purāṇic narration style within Māhātmya context)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A panoramic register showing five early categories: immovable beings (trees/rocks), serpents, birds, wild beasts, and cattle—each arriving or present around the sacred precinct in harmonious order.

FAQs

All forms of life are counted within a sacred cosmic order, and yajña is portrayed as an event that concerns the whole creation.

Prabhāsakṣetra (Prabhāsa), described as the setting for a grand yajña within the Prabhāsa Khaṇḍa.

No direct prescription here; the verse classifies beings as part of the broader yajña narrative.