Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 82

राजा वृक्षो ब्राह्मणास्तस्य मूलं पौराः पर्णं मन्त्रिणस्तस्य शाखाः । तस्माद्राज्ञा ब्राह्मणा रक्षणीया मूले गुप्ते नास्ति वृक्षस्य नाशः

rājā vṛkṣo brāhmaṇāstasya mūlaṃ paurāḥ parṇaṃ mantriṇastasya śākhāḥ | tasmādrājñā brāhmaṇā rakṣaṇīyā mūle gupte nāsti vṛkṣasya nāśaḥ

الملكُ كشجرةٍ، والبراهمةُ جذورُها، والرعيّةُ أوراقُها، والوزراءُ أغصانُها. فلذلك يجبُ على الملكِ أن يحميَ البراهمةَ؛ فإذا حُفِظَ الجذرُ لم تهلكِ الشجرة.

rājāking
rājā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
vṛkṣaḥtree
vṛkṣaḥ:
Predicate nominative (समानााधिकरण/विधेय)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
brāhmaṇāḥBrahmins
brāhmaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
mūlamroot
mūlam:
Predicate nominative (समानााधिकरण/विधेय)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
paurāḥcitizens/townsmen
paurāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpaura (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
parṇamleaf/foliage
parṇam:
Predicate nominative (समानााधिकरण/विधेय)
TypeNoun
Rootparṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
mantriṇaḥministers/counsellors
mantriṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmantrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tasyaof him/of that
tasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
śākhāḥbranches
śākhāḥ:
Predicate nominative (समानााधिकरण/विधेय)
TypeNoun
Rootśākhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
tasmāttherefore/from that
tasmāt:
Discourse connector (हेतु/निगमन)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (indeclinable), निपात/सम्बन्धसूचक (ablatival adverb: 'therefore/from that')
rājñāby the king
rājñā:
Karana/Agent-instrument (करण/कर्तृसाधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन (Singular)
brāhmaṇāḥBrahmins
brāhmaṇāḥ:
Karman (Object/कर्म) (with passive obligation)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural)
rakṣaṇīyāḥshould be protected
rakṣaṇīyāḥ:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootrakṣaṇīya (कृदन्त; √rakṣ (धातु) + अनीयर्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), बहुवचन (Plural); विधिलिङ्गार्थक-कर्तव्यता (gerundive/obligatory: 'to be protected')
mūlein the root
mūle:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmūla (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
guptewhen guarded/protected
gupte:
Adhikarana qualifier (विशेषण)
TypeAdjective
Rootgupta (कृदन्त; √gup (धातु) क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle: 'protected/guarded')
nanot
na:
Negation
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formअव्यय, निषेध (negation particle)
astiis/exists
asti:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
vṛkṣasyaof the tree
vṛkṣasya:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन (Singular)
nāśaḥdestruction
nāśaḥ:
Karta (Subject/कर्ता) (of 'asti' in negation)
TypeNoun
Rootnāśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)

Unknown (contextual narrator within Prabhāsakṣetra Māhātmya; likely Sūta relating the teaching)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A grand ‘polity-tree’ diagram: the king as trunk with royal insignia; ministers as branching limbs holding scrolls/seals; citizens as many leaves; brāhmaṇas as deep roots glowing with mantra. A protective fence encircles the roots.

R
Rājā (king)
B
Brāhmaṇas
M
Mantrin (ministers)
P
Pauras (citizens)

FAQs

A stable kingdom depends on protecting its dharmic roots—spiritual learning, integrity, and those who preserve sacred norms.

The discourse is situated in Prabhāsakṣetra Māhātmya, portraying Prabhāsa as a dharma-centered sacred geography.

No specific rite; it is a rāja-dharma prescription: institutional protection of Brāhmaṇas and dharma.