Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 95

संगवस्त्रिमुहूर्तोऽयं मध्याह्नस्तु समन्ततः । ततश्च त्रिमुहूर्ताश्च अपराह्णो विधीयते

saṃgavastrimuhūrto'yaṃ madhyāhnastu samantataḥ | tataśca trimuhūrtāśca aparāhṇo vidhīyate

سَمْغَفَا (Saṃgava) يتكوّن من ثلاث مُهورتات. أمّا مَدْيَاهْنَا (madhyāhna) أي وقت الظهيرة فيمتدّ تمامًا؛ ثم تُجعل ثلاث مُهورتات أخرى «أباراهْنَا» (aparāhṇa)، أي وقت ما بعد الظهر.

संगवः(the period called) saṅgava
संगवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंगव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
त्रि-मुहूर्तःconsisting of three muhūrtas
त्रि-मुहूर्तः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या) + मुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (संख्यापूर्वकः)
अयम्this
अयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
मध्याह्नःmidday
मध्याह्नः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमध्याह्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्यय (but/indeed)
समन्ततःentirely/throughout
समन्ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formदेश/परिमाणवाचक-अव्यय (entirely/all around)
ततःthereafter
ततः:
Kala-krama (Sequence/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रम/अपादानार्थक-अव्यय (thereafter/from that)
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
त्रि-मुहूर्ताःthree muhūrtas
त्रि-मुहूर्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootत्रि (संख्या) + मुहूर्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; द्विगु-समासः
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अपराह्णःafternoon
अपराह्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअपराह्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; काल-नाम
विधीयतेis prescribed/assigned
विधीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-धा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive), आत्मनेपद

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: A day-wheel diagram with five divisions; a priest marks three-muhūrta blocks for saṃgava and aparāhṇa, with the sun at zenith for madhyāhna; pilgrims wait with offerings.

M
Muhūrta divisions

FAQs

Dharma is practiced through orderly structure; even time is sanctified by clear divisions for worship and offerings.

Prabhāsa-kṣetra, presented as a place where precise observance of rites yields true merit.

Definition of saṃgava, madhyāhna, and aparāhṇa in terms of muhūrta-counts for ritual timing.