Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 69

Devanagari script

निमन्त्रिता यथान्यायं हव्ये कव्ये द्विजोत्तमाः । कथंचिदप्यतिक्रामेत्पापः शूकरतां व्रजेत्

Transliteration

nimantritā yathānyāyaṃ havye kavye dvijottamāḥ | kathaṃcidapyatikrāmetpāpaḥ śūkaratāṃ vrajet

Translation

إذا دُعيَ خِيارُ ذوي الولادتين على وجه الشريعة إلى قُربانٍ للآلهة (هَفْيَا) أو لأسلافِ الآباء (كَفْيَا)، فلا ينبغي له أن يتخلّف أو يتجاوز الموعد بأي حال؛ فإنّ من يأثم بذلك يهبط إلى حال الخنزير.

Word by Word

• निमन्त्रिताः: invited
• निमन्त्रिताः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + मन्त्र् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (द्विजोत्तमाः इति)

• यथा: as, according to
• यथा: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक अव्यय (adverb)

• न्यायम्: proper rule, due procedure
• न्यायम्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial accusative/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: न्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभावार्थे (यथान्यायम् = यथा + न्यायम्)

• हव्ये: in the offering to gods (havis)
• हव्ये: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• कव्ये: in the offering to ancestors (kavya)
• कव्ये: Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कव्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• द्विजोत्तमाः: excellent Brahmins
• द्विजोत्तमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (द्विजानाम् उत्तमाः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• कथंचित्: in any way, somehow
• कथंचित्: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: कथंचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb), ‘somehow/at all’ अर्थे

• अपि: even
• अपि: Sambandha/Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: सम्भावना/अप्यर्थक निपात (particle)

• अतिक्रामेत्: should transgress/overstep
• अतिक्रामेत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अति + क्रम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• पापः: a sinner
• पापः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• शूकरताम्: the state of being a pig
• शूकरताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शूकरता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• व्रजेत्: would go/attain
• व्रजेत्: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Sūta (deduced from Purāṇic narration style within Prabhāsa-khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A śrāddha pavilion near a sacred coast: yajamāna with kuśa and piṇḍa offerings; dignified Brāhmaṇas seated; a shadowy pig-form in the background as a moral warning motif.

Characters & Entities

• Havya
• Kavya
• Dvija

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Reliability and reverence in sacred service uphold social and spiritual order; neglect of dharma degrades one’s destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is situated in Prabhāsakṣetra-māhātmya, aligning proper havya-kavya conduct with the sanctity of pilgrimage life at Prabhāsa.

What ritualistic prescription is mentioned?

A duly invited dvija should not neglect or violate the appointment for havya (deva) and kavya (pitṛ) offerings; doing so is condemned with severe karmic consequence.