Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

अह्नो मुहूर्ता विख्याता दशपंच च सर्वदा । तत्राष्टमो मुहूर्तो यः स कालः कुतपः स्मृतः

Transliteration

ahno muhūrtā vikhyātā daśapaṃca ca sarvadā | tatrāṣṭamo muhūrto yaḥ sa kālaḥ kutapaḥ smṛtaḥ

Translation

اليوم معروفٌ دائمًا بأنه يتألّف من خمسَ عشرة مُهورتا (muhūrta). ومن بينها تُذكَر المُهورتا الثامنة بأنها الزمن المسمّى كوتاپا (Kutapa).

Word by Word

• अह्नः: of the day
• अह्नः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्

• मुहूर्ताः: muhūrtas
• मुहूर्ताः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्

• विख्याताः: are known/are famed
• विख्याताः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्या (धातु) → विख्यात (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘मुहूर्ताः’ इत्यस्य विशेषणम्

• दश: ten
• दश: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचकम्; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘मुहूर्ताः’ इत्यस्य संख्या

• पञ्च: five
• पञ्च: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च (संख्या-प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
• Form: संख्यावाचकम्; अव्ययवत् प्रयोगः; ‘दश’ इत्यनेन सह 15 सूचयति

• च: and
• च: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्धक
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थकः (and)

• सर्वदा: always
• सर्वदा: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: सर्वदा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-क्रियाविशेषणम् (always)

• तत्र: there/among them
• तत्र: अधिकरण (Adverbial-locative)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; देश/प्रसङ्गवाचकः (there/in that set)

• अष्टमः: eighth
• अष्टमः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्रमवाचक-विशेषणम् (मुहूर्तः)

• मुहूर्तः: muhūrta
• मुहूर्तः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुहूर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• यः: which/that (who)
• यः: सम्बन्ध (Relative/connector)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम

• सः: that
• सः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; निर्देशवाचक

• कालः: time
• कालः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• कुतपः: Kutapa (a specific time-period)
• कुतपः: प्रथमा-समानााधिकरण (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: कुतप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नाम (technical term)

• स्मृतः: is called/considered
• स्मृतः: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त-भूतकर्मणि)
• Form: भूतकृदन्तः (क्त), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘कालः’ इत्यस्य विशेषणम्; ‘is considered/called’ अर्थे

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A ritualist marks fifteen muhūrtas on a board; the eighth is highlighted as Kutapa while pilgrims prepare sesame, darbha, and water for tarpaṇa near a sacred waterbody by the coast.

Characters & Entities

• Kutapa
• Muhūrta
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma includes precise sacred time-reckoning; specific muhūrtas are singled out to maximize śrāddha merit.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra, where śrāddha is framed with detailed kāla-nirṇaya (time-determination).

What ritualistic prescription is mentioned?

Identify the eighth muhūrta of the day as Kutapa, a key reference-point for śrāddha timing.