Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 14

Devanagari script

श्रीकंठं रुद्रकोटिं च कुरुक्षेत्रं गयां तथा । ज्वालामार्गं प्रयागं च विशालामर्बुदं शुभम्

Transliteration

śrīkaṃṭhaṃ rudrakoṭiṃ ca kurukṣetraṃ gayāṃ tathā | jvālāmārgaṃ prayāgaṃ ca viśālāmarbudaṃ śubham

Translation

ومضى أيضًا إلى شريكانثا (Śrīkaṇṭha) وإلى رودراكوتي (Rudrakoṭi)، وإلى كوروكشيترا (Kurukṣetra) وغايا (Gayā)؛ وإلى جفالا مارغا (Jvālāmārga) وبراياغا (Prayāga)، وإلى فيشالا (Viśālā) وأربودا (Arbuda) المباركتين.

Word by Word

• श्रीकण्ठम्: Śrīkaṇṭha (a sacred place/name)
• श्रीकण्ठम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्रीकण्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—श्रीमान् कण्ठः यस्य/श्रीकण्ठः (कर्मधारय/बहुव्रीह्यर्थे रूढ)

• रुद्रकोटिम्: Rudrakoṭi
• रुद्रकोटिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: रुद्र-कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—रुद्राणां कोटिः/रुद्रस्य कोटिः (षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• कुरुक्षेत्रम्: Kurukṣetra
• कुरुक्षेत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कुरूणां क्षेत्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• गयाम्: Gayā
• गयाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तथा: also
• तथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अनुक्रम (also)

• ज्वालामार्गम्: Jvālāmārga
• ज्वालामार्गम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्वाला-मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—ज्वालायाः मार्गः (षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• प्रयागम्: Prayāga
• प्रयागम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रयाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• विशालामर्बुदम्: Viśālā-Arbuda
• विशालामर्बुदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विशाला-अर्बुद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—विशालायाम् अर्बुदम्/विशालाया अर्बुदम् (सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुष; तीर्थनाम)

• शुभम्: auspicious
• शुभम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (विशालामर्बुदम्) विशेषयति

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: कुरुक्षेत्र; गया; प्रयाग; अर्बुद (अर्बुदाचल)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: देवी/पार्वती (अंतर्निहित संबोधन-परंपरा)

Visual Art Cues

Scene: मानचित्र-शैली कथाचित्र: कामदेव विभिन्न तीर्थ-चिह्नों (ध्वज, लिंग, संगम, पिण्डदान-वेदी, पर्वत) के बीच यात्रा करता

Characters & Entities

• Śrīkaṇṭha
• Rudrakoṭi
• Kurukṣetra
• Gayā
• Prayāga
• Arbuda
• Viśālā
• Jvālāmārga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇa maps dharma onto geography: many tīrthas are holy, but divine will and karma follow the soul everywhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A set of renowned tīrthas—Kurukṣetra, Gayā, Prayāga, Arbuda, and others—are invoked as part of a pan-Indian sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit ritual is stated in this verse.