Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 73

Devanagari script

तदष्टादश चैकं च सहस्राणीह पठ्यते । स्वर्णहंससमायुक्तं यो दद्यादयने परे । स सिद्धिं लभते मुख्यां शिवलोके च संस्थितिम्

Transliteration

tadaṣṭādaśa caikaṃ ca sahasrāṇīha paṭhyate | svarṇahaṃsasamāyuktaṃ yo dadyādayane pare | sa siddhiṃ labhate mukhyāṃ śivaloke ca saṃsthitim

Translation

يُتلى هنا أنه ثمانية عشر ألفًا وواحدًا (18,001) من الأبيات. ومن قدّم عند انتقال الأيانا المبارك (الانقلاب) عطيةً مصحوبةً بإوزّةٍ من ذهب، نال السِّدهي الأعلى وأقام مقامًا ثابتًا في عالم شيفا.

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular)

• अष्टादश: eighteen
• अष्टादश: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अष्टादश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular) (संख्यावाचक); द्विगु-समासः (अष्ट + दश)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन (Singular)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• सहस्राणि: thousands
• सहस्राणि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)

• इह: here
• इह: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक (adverb: “here”)

• पठ्यते: is recited/read
• पठ्यते: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• स्वर्णहंससमायुक्तम्: accompanied with golden swans
• स्वर्णहंससमायुक्तम्: Karma (Object of ‘दद्यात्’ with implied ‘दानम्/वस्तु’)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक) + हंस (प्रातिपदिक) + समायुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्णहंसैः समायुक्तम् = accompanied by golden swans)

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• दद्यात्: should give
• दद्यात्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• अयने: at the solstice (ayana)
• अयने: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अयन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular)

• परे: in the later/other (solstice)
• परे: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular); ‘अयने’ इति विशेषणम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)

• सिद्धिम्: attainment; success
• सिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), आत्मनेपद

• मुख्याम्: chief; principal
• मुख्याम्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: मुख्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); ‘सिद्धिम्’ इति विशेषणम्

• शिवलोके: in Śiva’s world
• शिवलोके: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लोकः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक (conjunction)

• संस्थितिम्: abode; stable state
• संस्थितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: संस्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: At solstice dawn in Prabhāsa, a donor offers a golden swan icon on a tray before a Śiva-liṅga; priests chant; the sea and temple spire glow; the mood is serene and liberative.

Characters & Entities

• Śiva
• ayana (solstitial rite-time)
• svarṇa-haṃsa (golden swan)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right giving (dāna) performed at sacred times, with pure intent, becomes a direct cause for exalted spiritual attainment and proximity to Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is situated within the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, implying the broader sanctity of Prabhāsa as the field where such merits are proclaimed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dāna at ayana (a solstitial sacred time), specifically a gift ‘accompanied by a golden swan’ (svarṇa-haṃsa-sahita dāna).