Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 2›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

ऋषय ऊचुः । कथाया लक्षणं ब्रूहि गुणदोषान्सविस्तरान् । आर्षेयपौरुषेयाणां काव्यचिह्नपरीक्षणम् । कथं ज्ञेयं महाबुद्धे श्रोतुमिच्छामहे वयम्

Transliteration

ṛṣaya ūcuḥ | kathāyā lakṣaṇaṃ brūhi guṇadoṣānsavistarān | ārṣeyapauruṣeyāṇāṃ kāvyacihnaparīkṣaṇam | kathaṃ jñeyaṃ mahābuddhe śrotumicchāmahe vayam

Translation

قال الحكماء: «بيّن لنا سمات الحكاية المقدّسة، ومحاسنها ومثالبها بالتفصيل، ومعيار فحص المؤلفات ذات الأصل الرِّشِيّ (ārṣeya) وذات الأصل البشري (pauruṣeya) وعلامات الشعر فيها. يا عظيم العقل، كيف يُعرَف ذلك على الحقيقة؟ إنّا نرغب في السماع».

Word by Word
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; Perfect 3rd pl
कथायाःof a story/discourse
कथायाः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
लक्षणम्characteristic/definition
लक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलक्षण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
ब्रूहिtell (us)
ब्रूहि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; Imperative 2nd sg
गुणदोषान्merits and faults
गुणदोषान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगुणदोष (प्रातिपदिक; गुण + दोष)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural
सविस्तरान्in detail
सविस्तरान्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसविस्तर (प्रातिपदिक; स + विस्तर)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; Accusative plural; विशेषण (गुणदोषान्)
आर्षेयपौरुषेयाणाम्of (texts) that are seer-authored and human-authored
आर्षेयपौरुषेयाणाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootआर्षेयपौरुषेय (प्रातिपदिक; आर्षेय + पौरुषेय)
Formनपुंसकलिङ्ग (समूह/वर्ग), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; Genitive plural; विशेषण (परीक्षणम्)
काव्यचिह्नपरीक्षणम्examination of poetic marks/features
काव्यचिह्नपरीक्षणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाव्यचिह्नपरीक्षण (प्रातिपदिक; काव्य + चिह्न + परीक्षण)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Nominative/Accusative singular (here as object/apposition)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb)
ज्ञेयम्is to be known
ज्ञेयम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootज्ञा (धातु) + यत् (कृदन्त; भाव्य/कर्तव्य)
Formकर्तव्यतार्थक कृदन्त (यत्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘to be known/should be known’
महाबुद्धेO great-minded one
महाबुद्धे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबुद्धि (प्रातिपदिक; महा + बुद्धि)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; Vocative singular
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
Formतुमुनन्त (infinitive)
इच्छामहेwe desire
इच्छामहे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु; इच्छति)
Formलट्-लकार (वर्तमान), उत्तमपुरुष, बहुवचन; Present indicative 1st pl (आत्मनेपद)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
Speaker

Ṛṣayaḥ (the sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Sūta

Visual Art Cues

Scene: A semicircle of sages respectfully interrogates Sūta, palms joined, requesting a systematic method to evaluate sacred narratives and distinguish seer-origin from human composition.

FAQs

Seek discernment (viveka) in sacred listening—knowing the marks of authentic, dharma-aligned narration.

The immediate verse frames a teaching within the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya setting, but does not yet praise a specific sub-tīrtha.

None; the verse requests doctrinal criteria for evaluating sacred narratives.

←Previous Verse
Next Verse→