Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

कृमिकीटपतंगाश्च श्वपचा वा नराधमाः । सोऽपि स्वर्गमवाप्नोति किं पुनर्भावितात्मवान्

Transliteration

kṛmikīṭapataṃgāśca śvapacā vā narādhamāḥ | so'pi svargamavāpnoti kiṃ punarbhāvitātmavān

Translation

حتى الديدانُ والحشراتُ والطيورُ—أو طابخو لحمِ الكلبِ وأحطُّ الناس—ينالون السماءَ هناك؛ فكم بالأحرى من طهُر باطنُه وانضبطت نفسُه.

Word by Word

• कृमिकीटपतङ्गाः: worms, insects, and flying insects
• कृमिकीटपतङ्गाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कृमि + कीट + पतङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; इतरेतर-द्वन्द्वः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय-बोधकः (conjunction)

• श्वपचाः: dog-cookers (outcastes)
• श्वपचाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्वपच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; श्वानां पचः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; विकल्पार्थकः (disjunctive particle)

• नराधमाः: the lowest of men
• नराधमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचनम्; नराणाम् अधमाः (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; सर्वनाम

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; अप्यर्थे (particle: ‘even/also’)

• स्वर्गम्: heaven
• स्वर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचनम्

• अवाप्नोति: attains
• अवाप्नोति: Kriya (Predicate action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present/लट्), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• किम्: what (to say)
• किम्: Sambandha (Interrogative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावेन प्रश्नार्थक-अव्ययप्रयोगः (interrogative particle: ‘what then?’)

• पुनः: then, moreover
• पुनः: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; पुनरर्थकः (adverb: ‘again/further/more so’)

• भावितात्मवान्: one of purified/imbued self
• भावितात्मवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भावित + आत्मन् + वत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचनम्; बहुव्रीहिः—भावितः आत्मा यस्य सः (one whose self is purified/imbued)

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Svarga
• Trisaṅgama/Miśratīrtha (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A supremely holy place can uplift even the most degraded states of existence; inner refinement only increases the result.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The powerful tīrtha being praised in this adhyāya—centered on Trisaṅgama/Miśratīrtha in Prabhāsa-kṣetra.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite; the verse states the extraordinary salvific fruit of contact with the tīrtha, especially for the purified-minded.