Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

Devanagari script

प्रभासेति समाख्यातं तत्र क्षेमं मम प्रियम् । कूर्मस्य नैरृते भागे स्थितं वै दक्षिणे परे

Transliteration

prabhāseti samākhyātaṃ tatra kṣemaṃ mama priyam | kūrmasya nairṛte bhāge sthitaṃ vai dakṣiṇe pare

Translation

وهو مشهور باسم «برابهاسا»؛ وفيه مقامُ السلامة واليُمن، وهو مقامي المحبوب. وهو واقعٌ في الجنوب، في الربع الجنوبي الغربي من التخطيط المقدّس المسمّى «كورما».

Word by Word

• प्रभास: Prabhāsa
• प्रभास: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम (place-name)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरणसूचक

• समाख्यातम्: is named/called
• समाख्यातम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: समाख्यात (कृदन्त; सम्+√ख्या प्रख्याने)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); कर्मणि—‘is called’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• क्षेमम्: welfare; safety; auspiciousness
• क्षेमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षेम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• प्रियम्: dear; beloved
• प्रियम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (क्षेमम्)

• कूर्मस्य: of the tortoise (Kūrma)
• कूर्मस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कूर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• नैरृते: in the south-western
• नैरृते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: नैरृत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरणे), एकवचन; दिशावाचक विशेषणम् (भागे)

• भागे: in the part/region
• भागे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरणे), एकवचन

• स्थितम्: situated
• स्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्थित (कृदन्त; √स्था गतिनिवृत्तौ)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त); विशेषणम् (क्षेमम्)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphasis/assurance)

• दक्षिणे: in the southern
• दक्षिणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; दिशावाचक विशेषणम् (भागे)

• परे: further; outer
• परे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दक्षिणे/भागे)

Speaker

Śiva (deduced; describing Prabhāsa as his dear kṣema)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: The sacred field is named ‘Prabhāsa’ and shown as a luminous seat of welfare; a subtle cosmographic diagram (tortoise/kurma mandala) underlays the landscape, with the south-west quadrant highlighted.

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Kūrma (sacred schema)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A kṣetra is both spiritual refuge (kṣema) and cosmically positioned—sacred space mirrors divine order and direction.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, explicitly named and praised as the Lord’s beloved auspicious seat.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse provides sacred-identification and directional placement.