Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 61

Devanagari script

पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्येन निवेशिता । कृपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा

Transliteration

pativratā patiprāṇā prādhānyena niveśitā | kṛpānvitā viśālākṣī tejasā bhāskaropamā

Translation

كانت زوجةً عفيفةً على نذر الوفاء (باتيفراتا)، تجعل زوجها روحَ حياتها؛ وأُجلِسَت في موضع الصدارة—رحيمةً، واسعةَ العينين، متلألئةَ التَّجَس كالشمس في بهائها.

Word by Word

• पतिव्रता: devoted to her husband
• पतिव्रता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पतेः व्रतम् यस्याः/या)

• पतिप्राणा: whose life is her husband
• पतिप्राणा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पति (प्रातिपदिक) + प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पतेः प्राणाः इव यस्याः)

• प्राधान्येन: by prominence; chiefly
• प्राधान्येन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: प्राधान्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• निवेशिता: placed/installed
• निवेशिता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नि + विश् (धातु) → निवेशित (कृदन्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रायः), कर्मणि प्रयोगः; ‘placed/installed’

• कृपान्विता: endowed with compassion
• कृपान्विता: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: कृपा (प्रातिपदिक) + अन्वित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (कृपया अन्विता)

• विशालाक्षी: large-eyed
• विशालाक्षी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: विशाल (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (विशालानि अक्षी यस्याः)

• तेजसा: with radiance
• तेजसा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन

• भास्करोपमा: like the sun
• भास्करोपमा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक) + उपमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (भास्करस्य उपमा/सदृशी)

Speaker

Sūta (narration; deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A large-eyed, compassionate woman seated in a place of honor, glowing with sun-like splendor; attendants and ritual setting subtly frame her as a pillar of dharma.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma honors steadfastness, compassion, and inner radiance as spiritual virtues that support sacred rites.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where such exemplary dharma is depicted within the yajña narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct prescription; it describes the honored placement and virtues of the woman associated with the ritual setting.