Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 20

तथा कथय मे देव दयां कृत्वा जगत्प्रभो । निर्वाणपरमं कल्पं सर्वभ्रांतिविवर्जितम् । प्रसिद्धं सुखदं दिव्यं समा चक्ष्व महेश्वर

tathā kathaya me deva dayāṃ kṛtvā jagatprabho | nirvāṇaparamaṃ kalpaṃ sarvabhrāṃtivivarjitam | prasiddhaṃ sukhadaṃ divyaṃ samā cakṣva maheśvara

فحدِّثني إذن، يا ربّ—برحمةٍ منك، يا سيّد العوالم—عن الشريعة المقدّسة التي غايتها العليا النِّرفانا، الخالية من كلِّ وَهْمٍ واضطراب؛ المشهورة، المُفِيضة للسعادة، الإلهيّة. بيّنها بيانًا تامًّا، يا ماهيشڤارا.

तथाthus; accordingly
तथा:
Kriya-viśeṣaṇa (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (thus/in that manner)
कथयtell; explain
कथय:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; सर्वनाम
देवO god
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
दयाम्compassion
दयाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
कृत्वाhaving shown/done
कृत्वा:
Kriya-viśeṣaṇa (पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having done)
जगत्-प्रभोO lord of the world
जगत्-प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक) + प्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (जगतः प्रभुः)
निर्वाण-परमम्having nirvāṇa as the highest
निर्वाण-परमम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्वाण (प्रातिपदिक) + परम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (निर्वाणं परमं यस्य/यत्र)
कल्पम्method; procedure; regimen
कल्पम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सर्व-भ्रान्ति-विवर्जितम्free from all delusion
सर्व-भ्रान्ति-विवर्जितम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + भ्रान्ति (प्रातिपदिक) + वि-वर्ज् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; तत्पुरुष-समासः (सर्वभ्रान्त्या विवर्जितम्)
प्रसिद्धम्well-known
प्रसिद्धम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (कल्पस्य)
सुखदम्bestowing happiness
सुखदम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसुख (प्रातिपदिक) + द (दा धातु-सम्बद्ध प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (सुखं ददाति इति)
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
सम्यक्properly; fully
सम्यक्:
Kriya-viśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (properly/well)
चक्ष्वtell; declare
चक्ष्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootचक्ष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
महेश्वरO Maheśvara
महेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

Pārvatī (Mahādevī)

Tirtha: Prabhāsa (context for the nirvāṇa-parama kalpa)

Type: kshetra

Listener: Maheśvara (Śiva)

Scene: Mahādevī implores Maheśvara for a famed, bliss-giving, divine ordinance leading to nirvāṇa; the air is still, as if awaiting a sacred teaching; Prabhāsa’s luminous atmosphere suggests the ‘prasiddha’ nature of the kalpa.

M
Maheśvara
N
Nirvāṇa
J
Jagatprabhu

FAQs

True dharma is a clear, compassionate teaching that removes भ्रम (bhrānti, delusion) and culminates in nirvāṇa.

The verse introduces the forthcoming Prabhāsa tīrtha-network as the ‘renowned and divine’ means; the explicit sites are named in the subsequent verses.

No specific ritual is yet prescribed; the verse requests a complete description of the moksha-oriented ordinance.