Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 42

Devanagari script

सप्तम्यां नियताहारो यस्तं पूजयते नरः । सप्त जन्मानि दारिद्र्यं न दुःखं तस्य जायते

Transliteration

saptamyāṃ niyatāhāro yastaṃ pūjayate naraḥ | sapta janmāni dāridryaṃ na duḥkhaṃ tasya jāyate

Translation

مَن يعبده في يوم السَّبتَمي (اليوم القمري السابع) مع ضبط الطعام وتهذيب القوت—ففي سبع ولادات لا تلحقه فاقة ولا ينشأ له ألمٌ ولا شقاء.

Word by Word

• सप्तम्याम्: on the seventh (lunar day)
• सप्तम्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सप्तमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• नियताहारः: one of regulated diet
• नियताहारः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नियताहार (प्रातिपदिक; नियत + आहार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयभावः (नियतः आहारः यस्य)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धबोधक-यः (relative pronoun)

• तम्: him
• तम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• पूजयते: worships
• पूजयते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; यहाँ नपुंसक-बहुवचन-विशेषण (janmāni इत्यस्य)

• जन्मानि: births; lifetimes
• जन्मानि: Adhikarana (Extent/काल-परिमाण)
• Type: Noun
• Root: जन्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), बहुवचन

• दारिद्र्यम्: poverty
• दारिद्र्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दारिद्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• न: not
• न: Negation (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• दुःखम्: suffering
• दुःखम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दुःख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• जायते: arises; is born
• जायते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

Speaker

Unspecified in excerpt (within Prabhāsakṣetra Māhātmya narration; traditionally Sūta narrating to sages)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (Citrāditya worship within)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī/Umā

Visual Art Cues

Scene: A devotee with restrained diet offers flowers, lamp, and water on Saptamī to Citrāditya—sun-haloed deity with stylus and ledger—while the sea-temple horizon of Prabhāsa glows in morning light.

Characters & Entities

• Citrāditya

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Disciplined living (niyatāhāra) combined with devotion yields long-lasting auspicious results across lifetimes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The worship context belongs to Prabhāsakṣetra, where Citrāditya’s māhātmya is taught.

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship (pūjā) of Citrāditya on Saptamī with niyatāhāra (regulated diet/observance).