Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 6

Devanagari script

यदाद्य भागजं तेजस्तत्प्रभासेऽपतत्प्रिये । पतितं तत्र तत्तेजः स्थलाकारं व्यजायत

Transliteration

yadādya bhāgajaṃ tejastatprabhāse'patatpriye | patitaṃ tatra tattejaḥ sthalākāraṃ vyajāyata

Translation

إن الجزء من الإشراق الذي قُطِع أولًا، يا حبيبة، سقط في برابهاسا؛ وذلك الإشراق الساقط هناك اتخذ هيئة موضعٍ مقدّس، أرضٍ متجلّية.

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (relative adverb: when)

• आद्य: first; primordial
• आद्य: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तेजः)

• भागजम्: born from a portion/share
• भागजम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भाग (प्रातिपदिक) + ज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (तेजः); तत्पुरुषः (भागात् जातम्)

• तेजः: splendour; energy
• तेजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; (प्रभासे इत्यस्य विशेषणरूपेण)

• प्रभासे: in Prabhāsa
• प्रभासे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• अपतत्: fell
• अपतत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• प्रिये: O beloved
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; (देवि-सम्बोधनार्थ)

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; (तेजः इत्यस्य विशेषणम्)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम; (तेजः इत्यस्य विशेषणरूपेण)

• तेजः: splendour
• तेजः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्थलाकारम्: the form of a place/ground-formation
• स्थलाकारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थल (प्रातिपदिक) + आकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुषः (स्थलस्य आकारः)

• व्यजायत: came into being; arose
• व्यजायत: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-जन् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपदम्

Speaker

Īśvara (Śiva)

Characters & Entities

• Prabhāsa
• Tejas (radiance)
• Arkasthala (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha is not merely a location but condensed divinity: divine tejas can crystallize into sacred geography that grants spiritual uplift.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa—specifically the emergence of a Sun-associated holy ground-form (later identified with Arkasthala in the chapter’s framing).

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly in this verse; it establishes the sanctity-origin that supports later worship and pilgrimage merit.