Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

कलौ चार्कस्थलोनाम त्रिषु लोकेषु कीर्तितः । अवतीर्णमिदं देवि स्वयमेव प्रतिष्ठितम्

Transliteration

kalau cārkasthalonāma triṣu lokeṣu kīrtitaḥ | avatīrṇamidaṃ devi svayameva pratiṣṭhitam

Translation

في عصر كالي يُشاد به في العوالم الثلاثة باسم «أركستهالا». يا إلهة، إن هذا التجلي قد هبط وتأسّس بقوته هو—قائمٌ بذاته، مُؤسَّسٌ بنفسه.

Word by Word

• कलौ: in Kali (age)
• कलौ: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; ‘कलियुगे’ (locative of time)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अर्कस्थल: (the name) ‘Arkasthala’
• अर्कस्थल: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन (नामरूपेण); समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (अर्कस्य स्थलम्)

• नाम: as (his) name
• नाम: Sambandha (Apposition/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘नाम’ (as name/nominal marker)

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: त्रिलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन; संख्याविशेषणम्

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), बहुवचन

• कीर्तितः: is proclaimed
• कीर्तितः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कीर्त् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘is proclaimed’

• अवतीर्णम्: has descended/manifested
• अवतीर्णम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-तॄ (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘has descended/manifested’

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• देवि: O Goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• स्वयम्: by itself
• स्वयम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• एव: indeed/alone
• एव: Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphatic particle)

• प्रतिष्ठितम्: is established
• प्रतिष्ठितम्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-स्था (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि प्रयोगः—‘is established’

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arkasthala

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī

Visual Art Cues

Scene: A radiant Sūrya-sthala descends and ‘locks’ into the earth by its own power: a self-founded shrine-platform blazing with solar rays, while the three worlds (devas, humans, nāgas) acclaim ‘Arkasthala’.

Characters & Entities

• Arkasthala
• Kali-yuga
• three worlds (trailokya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A svayaṃ-pratiṣṭhita (self-established) deity-site indicates direct divine presence, strengthening faith in tīrtha power in Kali-yuga.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Arkasthala, presented within the Prabhāsa-kṣetra tradition.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is stated; it asserts the site’s fame and self-established sanctity.