Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

Devanagari script

इति निगदितमेतद्भूतनाथेश्वरस्य प्रचुरकलिमलानां नाशनं पुण्यहेतुः । पठति च पुरुषो वा यः शृणोतीह भक्त्या सुरवरमहिमानं मुच्यते पातकौघैः

Transliteration

iti nigaditametadbhūtanātheśvarasya pracurakalimalānāṃ nāśanaṃ puṇyahetuḥ | paṭhati ca puruṣo vā yaḥ śṛṇotīha bhaktyā suravaramahimānaṃ mucyate pātakaughaiḥ

Translation

هكذا أُعلن هذا الخبر عن «بُهوتاناثيشڤرا»؛ سببٌ مباركٌ للثواب يُبيد كثرةَ أدران عصر كالي. ومن يقرؤه أو يسمعه هنا بتعبّدٍ وإخلاص، سامعًا مجدَ أفضلِ الآلهة، يتحرّر من أكوام الخطايا.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)

• निगदितम्: has been stated
• निगदितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि+गद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सर्वनाम

• भूतनाथेश्वरस्य: of Bhūtanātheśvara (Lord of beings)
• भूतनाथेश्वरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासः—भूतानां नाथः (षष्ठी-तत्पुरुष) + ईश्वरः (कर्मधारय/तत्पुरुष), समस्तपदम्

• प्रचुरकलिमलानाम्: of abundant Kali-age impurities/sins
• प्रचुरकलिमलानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: प्रचुर (प्रातिपदिक) + कलि (प्रातिपदिक) + मल (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (सामान्यतः), षष्ठी (6), बहुवचन; समासः—कलिमलानां प्रचुरत्वम्/प्रचुराणि कलिमलानि (कर्मधारय) → षष्ठी-बहुवचनरूपेण ‘...-आनाम्’

• नाशनम्: destruction
• नाशनम्: Karma (Predicate nominal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन

• पुण्यहेतुः: a cause of merit
• पुण्यहेतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + हेतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासः—पुण्यस्य हेतुः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• पठति: reads/recites
• पठति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• पुरुषः: a person
• पुरुषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; सम्बन्धवाचक-सर्वनाम (relative pronoun)

• शृणोति: hears
• शृणोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इह: here
• इह: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देश/कालवाचक-अव्यय (adverb: here/in this world)

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन

• सुरवरमहिमानम्: the glory of the best of gods
• सुरवरमहिमानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सुर (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक) + महिमन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; समासः—सुराणां वरः (षष्ठी-तत्पुरुष) → सुरवर; सुरवरस्य महिमा (षष्ठी-तत्पुरुष)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि/भावे प्रयोगः (is released)

• पातकौघैः: from heaps of sins
• पातकौघैः: Apadana (Ablative sense via Instrumental/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पातक (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3), बहुवचन; समासः—पातकानाम् ओघः (षष्ठी-तत्पुरुष); तृतीया—अपादान/हेतौ (from/by)

Speaker

Narratorial voice within the Māhātmya (phalaśruti-style conclusion)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bhūtanātheśvara (mahimā narrative) in Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A devotional assembly in Prabhāsa where a narrator recites the Bhūtanātheśvara mahimā; listeners with folded hands feel sins dissolving; a subtle aura of purification pervades the scene.

Characters & Entities

• Bhūtanātheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional listening and recitation of a tīrtha-deity’s glory is itself a purifying practice that counters Kali-yuga negativity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra through the glorification of Bhūtanātheśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (hearing) and pāṭha (reading/recitation) of the Māhātmya with devotion, stated to remove masses of sins.