Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

प्रख्यातं भुवि देवेशि कलौ भूतेश्वरं स्मृतम् । पुरा द्वापरसंधौ च तत्र भूतानि कोटिशः

prakhyātaṃ bhuvi deveśi kalau bhūteśvaraṃ smṛtam | purā dvāparasaṃdhau ca tatra bhūtāni koṭiśaḥ

يا سيدةَ الآلهة، إنّ ذلك الموضعَ ذائعُ الصيتِ في الأرض؛ وفي عصرِ كالي يُذكَر باسم «بُهوتيشڤارا». وفي الأزمنةِ الغابرة، عند ملتقى عصرِ دڤابارا، اجتمعت هناك كُرورٌ من البهوتات.

प्रख्यातम्well-known
प्रख्यातम्:
Pratipadya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootप्र + ख्या (धातु) → प्रख्यात (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/विशेषण (नाम/लिङ्गम् implied)
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
देवेशिO mistress of the gods
देवेशि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवेशी (प्रातिपदिक) = देव + ईशी
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समास (देवानाम् ईशी)
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
भूतेश्वरम्(as) Bhūteśvara
भूतेश्वरम्:
Pratipadya (Predicate nominal/नाम)
TypeNoun
Rootभूतेश्वर (प्रातिपदिक) = भूत + ईश्वर
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/नाम), एकवचन; तत्पुरुष-समास (भूतानाम् ईश्वरः)
स्मृतम्is remembered/called
स्मृतम्:
Kriya (Verbal predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) → स्मृत (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मणि-भाव (is remembered/called)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb)
द्वापरसन्धौat the Dvāpara junction
द्वापरसन्धौ:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वापरसन्धि (प्रातिपदिक) = द्वापर + सन्धि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन; तत्पुरुष-समास (द्वापरस्य सन्धिः)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक अव्यय (locative adverb)
भूतानिbeings; spirits
भूतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
कोटिशःin crores; by the crore
कोटिशः:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकोटि (प्रातिपदिक) + शस् (तद्धित/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय (प्रकार/परिमाणवाचक; -शस् प्रत्ययार्थ)

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Bhūteśvara (Kali-yuga name) / Bhūtanātheśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A Śiva shrine at dusk; innumerable bhūtas (Śiva-gaṇas) gather respectfully around the sanctum at a yuga-junction, some fierce, some benign; Śiva’s protective aura dominates, with Devī observing the marvel.

B
Bhūteśvara
K
Kali Yuga
D
Dvāpara-saṃdhi
B
Bhūtas
D
Devī (Deveśī)

FAQs

A tīrtha’s fame spans cosmic time; yuga transitions and divine assemblies mark the enduring sanctity of Śiva’s shrine.

Bhūteśvara/Bhūtanātheśvara shrine in Prabhāsa-kṣetra.

None explicitly; the verse conveys the shrine’s yuga-name and a legendary gathering of bhūtas.