Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 116

Devanagari script

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शंखोदककुण्डेश्वरीगौरीमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरशततमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ sahitāyāṃ saptame prabhāsakhaṇḍe prathame prabhāsakṣetramāhātmye śaṃkhodakakuṇḍeśvarīgaurīmāhātmyavarṇanaṃnāma ṣoḍaśottaraśatatamo'dhyāyaḥ

Translation

وهكذا ينتهي، في «سكاندا مهابورانا» الموقَّر—ضمن مجموعة الواحد والثمانين ألف بيت—في الخَنْد السابع «برابهاسا»، في القسم الأول «مهاطميا برابهاسكشيترا»، الفصل 116 المسمّى: «وصف مهاطميا شانخودكا وكُنديشوَري وغوري».

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; वाक्यसमाप्त्यर्थक-निपातः (quotative/end marker)

• श्री-स्कान्दे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्री-स्कान्दे: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + स्कान्द (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (‘श्रीमान् स्कान्दः’); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ग्रन्थ-निर्देशे

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (‘महच्च तत् पुराणम्’); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• एकाशीतिसाहस्र्याम्: in the (collection of) eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्याम्: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एकाशीति (संख्या-प्रातिपदिक) + साहस्री (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (numerical compound: ‘81-thousand’); स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• सहितायाम्: in the compilation/collection
• सहितायाम्: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘एकाशीतिसाहस्र्याम्’ इत्यस्य विशेषणम् (in the compilation)

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘खण्डे’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रभास-खण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभास-खण्डे: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘प्रभासस्य खण्डः’); पुंलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रथमे: in the first
• प्रथमे: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘माहात्म्ये’ इत्यस्य विशेषणम्

• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: in the Māhātmya of the Prabhāsa sacred field
• प्रभास-क्षेत्र-माहात्म्ये: Adhikarana (Textual locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष-श्रृङ्खला (‘प्रभासस्य क्षेत्रम्’ + ‘क्षेत्रस्य माहात्म्यम्’); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

• शंखोदक-कुण्डेश्वरी-गौरी-माहात्म्य-वर्णनम्: the narration of the greatness of Śaṅkhodaka, Kuṇḍeśvarī, and Gaurī
• शंखोदक-कुण्डेश्वरी-गौरी-माहात्म्य-वर्णनम्: Samjna (Title/नाम)
• Type: Noun
• Root: शंखोदक (प्रातिपदिक) + कुण्डेश्वरी (प्रातिपदिक) + गौरी (प्रातिपदिक) + माहात्म्य (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: बहुपद-तत्पुरुषः (determinative chain: ‘...माहात्म्यस्य वर्णनम्’); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अध्याय-शीर्षक-रूपे

• नाम: named
• नाम: Samjna (Naming marker)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; नामार्थक-निपातः (marker ‘named/called’)

• षोडशोत्तर-शततमः: the one hundred and sixteenth
• षोडशोत्तर-शततमः: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षोडशोत्तर (प्रातिपदिक) + शततम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषः (numerical determinative: ‘शततमः + षोडशोत्तरः’ = 116th); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘अध्यायः’ इत्यस्य विशेषणम्

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Redactional colophon (textual closure marker)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śaṅkhodaka; Kuṇḍeśvarī; Gaurī (chapter topic)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A manuscript colophon scene: palm-leaf/folio with the chapter title; a reciter concludes the chapter before a small assembly of pilgrims, with Prabhāsa shrine silhouettes behind.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Prabhāsakṣetra Māhātmya
• Śaṅkhodaka
• Kuṇḍeśvarī
• Gaurī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; it primarily authenticates the textual unit and its devotional theme rather than teaching a separate doctrine.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, specifically the Śaṅkhodaka/Kuṇḍeśvarī/Gaurī complex highlighted by the chapter title.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this verse functions as a chapter-ending identification and cataloguing statement.