Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 2

पुष्करान्नैरृते भागे धनुर्विशतिभिः स्मृतम् । यदा बद्धो बलिर्देवि विष्णुना प्रभविष्णुना

puṣkarānnairṛte bhāge dhanurviśatibhiḥ smṛtam | yadā baddho balirdevi viṣṇunā prabhaviṣṇunā

يُقال إن الموضع يقع في الجهة الجنوبية الغربية من بوشكرا على بُعد عشرين «دهنو». يا ديفي، هناك قُيِّد بالي على يد فيشنو، الربّ القويّ الشامل لكل شيء.

puṣkarātfrom Puṣkara
puṣkarāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootpuṣkara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्
nairṛtein the southwestern
nairṛte:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootnairṛta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्; bhāge इति पदस्य विशेषणम् (southwestern)
bhāgein the region/part
bhāge:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
dhanurviśatibhiḥby twenty bow-lengths
dhanurviśatibhiḥ:
Karana (Measure/करण)
TypeNoun
Rootdhanus-viśati (प्रातिपदिक; धनुस् + विशति)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), बहुवचनम्; परिमाणवाचकः (by twenty bow-lengths)
smṛtamis said/recorded
smṛtam:
Kriya (Predicative/क्रिया)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past Passive Participle); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘(it is) said/remembered’
yadāwhen
yadā:
Kala (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootyadā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (when)
baddhaḥbound
baddhaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbandh (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; baliḥ इति पदस्य विशेषणम्
baliḥBali
baliḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbali (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
deviO goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
viṣṇunāby Viṣṇu
viṣṇunā:
Kartr̥ (Agent in passive/कर्तृ)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
prabhaviṣṇunāby mighty Viṣṇu
prabhaviṣṇunā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabha-viṣṇu (प्रातिपदिक; प्रभ + विष्णु)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; viṣṇunā इति पदस्य विशेषणम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Bali-bandhana-sthāna (near Puṣkara; as described)

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as ‘devi’)

Scene: A pilgrimage marker near Puṣkara: Viṣṇu as Vāmana stands before Bali; the moment of binding is implied, with the landscape measured ‘twenty dhanus’ to the south-west; the Goddess is addressed as witness.

P
Puṣkara
V
Vāmanasvāmi
B
Bali
V
Viṣṇu
S
South-west (nairṛta)

FAQs

Sacred geography is anchored in divine acts; remembering Viṣṇu’s binding of Bali inspires humility and surrender to dharma.

The Vāmanasvāmi (Viṣṇu) site near Puṣkara within Prabhāsa-kṣetra’s pilgrimage map.

A directional instruction for pilgrims: the shrine is twenty dhanus to the south-west of Puṣkara.