Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 90

Devanagari script

संज्ञोवाच । अहं यास्यामि भद्रं ते स्वकं च भवनं पितुः । निर्विकारं त्वया त्वत्र स्थेयं मच्छासनाच्छुभे

Transliteration

saṃjñovāca | ahaṃ yāsyāmi bhadraṃ te svakaṃ ca bhavanaṃ pituḥ | nirvikāraṃ tvayā tvatra stheyaṃ macchāsanācchubhe

Translation

قالت سَمْجْنْيَا: «سأمضي—فليحلّ عليك الخير—إلى بيت أبي. وأنتِ يا مباركة، الزمي هنا بلا تبدّل، ممتثلةً لأمري».

Word by Word

• संज्ञा: Saṃjñā
• संज्ञा: Karta (Speaker)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वक्तृ-निर्देश (proper name)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• यास्यामि: will go
• यास्यामि: Kriya (Action)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• भद्रम्: good fortune
• भद्रम्: Sambodhana/Prayojana (Benediction)
• Type: Noun
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आशीर्वाद-प्रयोग (benedictive nominal)

• ते: to you/for you
• ते: Sampradana (Recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन (तुभ्यम्) — enclitic ‘ते’

• स्वकम्: own
• स्वकम्: Karma (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (own)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (समुच्चय)

• भवनम्: house
• भवनम्: Karma (Object)
• Type: Noun
• Root: भवन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पितुः: of (my) father
• पितुः: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• निर्विकारम्: unchanged, without alteration
• निर्विकारम्: Adverbial (Manner)
• Type: Adjective
• Root: निर्विकार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् — here adverbially ‘unchanged’ qualifying ‘स्थेयम्’

• त्वया: by you
• त्वया: Karta (Agent of obligation)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन (त्वया)

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय (विरोध/अवधारण)

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय (देशवाचक)

• स्थेयम्: must remain
• स्थेयम्: Kriya (Obligation)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: तव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligatory); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — ‘is to be stayed/remained’

• मत्: my
• मत्: Sambandha (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-सम्बन्धे अव्ययवत् उपपद-रूपम् ‘मत्’ = मम (my)

• शासनात्: from (my) command
• शासनात्: Hetu (Cause/Reason)
• Type: Noun
• Root: शासन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन

• शुभे: O auspicious one
• शुभे: Sambodhana (Address)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; संबोधनम्

Speaker

Saṃjñā

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Chāyā

Visual Art Cues

Scene: Saṃjñā, poised to depart, instructs Chāyā to remain unchanged and to obey her command; a quiet interior scene charged with impending separation.

Characters & Entities

• Saṃjñā
• Chāyā
• Father (Tvaṣṭṛ implied later)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfastness (nirvikāratā) and fidelity to entrusted duty are presented as essential virtues.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter is situated within the Prabhāsakṣetra Māhātmya (Prabhāsa), providing the sacred narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual prescription is given; the verse is an instruction of conduct.