Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 77

Devanagari script

राज्ञी संज्ञा च द्यौस्त्वष्ट्री प्रभा सैव विभाव्यते । तस्यास्तु वलया छाया निक्षुभा सा महीयसी

Transliteration

rājñī saṃjñā ca dyaustvaṣṭrī prabhā saiva vibhāvyate | tasyāstu valayā chāyā nikṣubhā sā mahīyasī

Translation

تلك الملكة هي سَمْجْنْيا (Saṃjñā)، وتُعرَف أيضًا باسم دْيَوْه (Dyauḥ) وتْفَشْتْرِي (Tvaṣṭrī) وبرَبْها (Prabhā). ومن تجلّيها ظهرت ڤالَيا (Valayā) وتشايا (Chāyā)، وكذلك نِكْشُبْها (Nikṣubhā) العظيمة.

Word by Word

• राज्ञी: queen
• राज्ञी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राज्ञी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'queen'

• संज्ञा: Saṃjñā
• संज्ञा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संज्ञा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Saṃjñā'

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय — 'and'

• द्यौः: Dyauḥ
• द्यौः: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Dyauḥ' (name; also 'sky')

• त्वष्ट्री: Tvaṣṭrī
• त्वष्ट्री: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्वष्ट्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — feminine form related to Tvaṣṭṛ; name/epithet

• प्रभा: Prabhā
• प्रभा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Prabhā' (name; radiance)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'she'

• एव: indeed
• एव: Emphasis (अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारणार्थक निपात — 'indeed/just'

• विभाव्यते: is regarded/considered
• विभाव्यते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive) — 'is considered/understood'

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन — 'of her'

• तु: but/indeed
• तु: Discourse particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात — 'but/indeed'

• वलया: Valayā
• वलया: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वलया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Valayā'

• छाया: Chāyā
• छाया: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'Chāyā' (shadow; name)

• निक्षुभा: Nikṣubhā
• निक्षुभा: Apposition (समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निक्षुभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — proper name 'Nikṣubhā'

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — 'she'

• महीयसी: more eminent
• महीयसी: Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महीयस् (प्रातिपदिक; comparative)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक-विशेषण — 'greater/more eminent'

Speaker

Īśvara (narrator, as indicated in nearby verses)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A regal goddess identified by multiple epithets; from her presence emerge personified forms—Valayā, Chāyā, and Nikṣubhā—depicted as distinct yet connected emanations (one luminous, one shadowy, one majestic).

Characters & Entities

• Saṃjñā
• Dyauḥ
• Tvaṣṭrī
• Prabhā
• Valayā
• Chāyā
• Nikṣubhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic tradition preserves many names and forms for a single divine figure, showing how one śakti can be contemplated through multiple manifestations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra is the overarching sacred geography, though this verse functions as mythic context rather than direct tīrtha-praise.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse is descriptive (nāma-rūpa and emanations).