Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 195

Devanagari script

मृत्पिंडवत्कुलालस्य संस्पृशन्क्षुरधारया । पतंगस्य स्तवं कुर्वन्विश्वकर्मा दिवस्पतेः

Transliteration

mṛtpiṃḍavatkulālasya saṃspṛśankṣuradhārayā | pataṃgasya stavaṃ kurvanviśvakarmā divaspateḥ

Translation

وكما يلامس الخزّاف كتلة الطين بحدّ شفرةٍ حادّة، كذلك فعل فيشفاكَرما—وهو يرتّل تسابيح پَتَنْغا (الشمس)، سيّد النهار—فأخذ يحلق ذلك البهاء ويشكّله برفقٍ وإتقان.

Word by Word

• मृत्-पिण्ड-वत्: like a lump of clay
• मृत्-पिण्ड-वत्: Kriya-visheshaṇa (Manner/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मृत् (प्रातिपदिक) + पिण्ड (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्ययवत्-प्राय विशेषण; ‘वत्’ तद्धित (possessive/like); अर्थः—‘मृत्पिण्ड इव’

• कुलालस्य: of the potter
• कुलालस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कुलाल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• संस्पृशन्: touching
• संस्पृशन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: सम्-स्पृश् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्षुर-धारया: with the edge of a razor
• क्षुर-धारया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: क्षुर (प्रातिपदिक) + धारा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (‘क्षुरस्य धारा’)

• पतङ्गस्य: of the Sun (pataṅga)
• पतङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पतङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• स्तवम्: praise, hymn
• स्तवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्तव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कुर्वन्: doing, uttering
• कुर्वन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (Present active participle/शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विश्वकर्मा: Viśvakarmā
• विश्वकर्मा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• दिवस्-पतेः: of the lord of the day (Sun)
• दिवस्-पतेः: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: दिवस् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; समासः—षष्ठीतत्पुरुष (‘दिवसः/द्यौः पतेः’)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Viśvakarmā, like a potter trimming clay with a razor, delicately shaves Sūrya’s blazing aura while chanting hymns; sparks and golden shavings fall like sacred dust.

Characters & Entities

• Viśvakarmā
• Pataṅga (Sūrya)
• Kulāla (potter)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion (stava) and skillful restraint can transform overwhelming power into a life-supporting force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, where this famed Sūrya-related myth is situated in the Skanda Purāṇa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Stava (hymnic praise) is implied as a devotional act accompanying sacred work and divine service.