Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 185

Devanagari script

त्रिस्थानशुद्धं त्रिलयं सम्यक्कालव्यवस्थितम् । चित्ते चित्ते च नृत्ये च रसेषु लयसंयुतम्

Transliteration

tristhānaśuddhaṃ trilayaṃ samyakkālavyavasthitam | citte citte ca nṛtye ca raseṣu layasaṃyutam

Translation

كان نقيًّا في مقاماته الثلاث، ذا أنماط اللَيا الثلاث (laya)، مضبوطًا على الزمن ضبطًا تامًّا؛ وإيقاعه متّحدٌ مع الذهن والعاطفة، ومع الرقص، ومع نكهات الجمال (rasa).

Word by Word

• त्रिस्थानशुद्धम्: pure in three registers/places
• त्रिस्थानशुद्धम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + स्थान + शुद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रिषु स्थानेषु शुद्धम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• त्रिलयम्: having three tempos (layas)
• त्रिलयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + लय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समास (त्रयो लयाः यस्य/त्रिलयम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सम्यक्कालव्यवस्थितम्: properly arranged in time
• सम्यक्कालव्यवस्थितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्यक् (अव्यय) + काल + व्यवस्थित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सम्यक् काले व्यवस्थितम्); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• चित्ते: in the mind
• चित्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

• चित्ते: in the mind (again/emphatically)
• चित्ते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चित्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन (पुनरुक्ति-बल)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• नृत्ये: in dance
• नृत्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: नृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• रसेषु: in the rasas (aesthetic sentiments)
• रसेषु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• लयसंयुतम्: joined with rhythm/tempo
• लयसंयुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लय + संयुत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (लयेन संयुतम्); क्त-प्रत्ययान्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva) (continuing narration)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A tri-register (mandra–madhya–tāra) sound-ladder rendered as three luminous bands; dancers and musicians move in perfect synchrony, while a calm central figure symbolizes citta stabilized in rasa.

Characters & Entities

• Īśvara (Śiva)
• Gandharvas
• Ravi (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worship integrates inner attention (citta) with disciplined rhythm and expressive devotion, making art a sacred offering.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsa-kṣetra, presented as a locus where even celestial arts become acts of worship.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal prescription; it describes the qualities of an ideal devotional performance—proper time, rhythm, and heartfelt participation.