Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 148

जगदाकुलमत्यर्थं तदाऽसीद्वरवर्णिनि । त्रैलोक्ये सकले देवि भ्रममाणे महर्षर्यः । देवाश्च ब्रह्मणा सार्द्धं भास्वंतमभितुष्टुवुः

jagadākulamatyarthaṃ tadā'sīdvaravarṇini | trailokye sakale devi bhramamāṇe maharṣaryaḥ | devāśca brahmaṇā sārddhaṃ bhāsvaṃtamabhituṣṭuvuḥ

يا ذاتَ الحُسنِ البهيّ، عندئذٍ اضطربَ العالمُ كلُّه اضطرابًا شديدًا. يا إلهة، ولمّا كانت العوالمُ الثلاثةُ تدور، شرعَ العُرَفاءُ العظامُ والآلهةُ مع براهما في ترتيلِ التسبيح للمُتألِّق (بهاسفات).

जगत्the world
जगत्:
Compound member (समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग)
आकुलम्agitated
आकुलम्:
Compound member (समासाङ्ग)
TypeAdjective
Rootआकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (समासाङ्ग); विशेषण
अत्यर्थम्excessively
अत्यर्थम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्यर्थम् (अव्यय)
Formअव्यय, परिमाणवाचक क्रियाविशेषण; ‘excessively/very much’
तदाthen
तदा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (temporal adverb)
आसीत्was
आसीत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
वरवर्णिनिO fair-complexioned lady
वरवर्णिनि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरवर्णिनी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः, स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
त्रैलोक्येin the three worlds
त्रैलोक्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रैलोक्य (प्रातिपदिक)
Formद्विगु-समासः (त्रि + लोक), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
सकलेentire
सकले:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; विशेषण (त्रैलोक्ये)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
भ्रममाणेwhile (it) was whirling
भ्रममाणे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present middle participle), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरणसप्तमी—‘भ्रममाणे (त्रैलोक्ये)’
महर्षयःgreat sages
महर्षयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक निपात
ब्रह्मणाwith Brahmā
ब्रह्मणा:
Sahakari (Instrument/Associate/सहकारी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; सहकारक/सहयोग
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahārtha (Accompaniment/सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (with/together)
भास्वन्तम्Bhāsvant (the radiant one)
भास्वन्तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभास्वत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
अभितुष्टुवुःpraised
अभितुष्टुवुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि + स्तु (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘to praise’

Narrator (addressing a Devi/Varavarṇinī; exact interlocutors not explicit in the snippet)

Tirtha: Prabhāsa Kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (varavarṇinī, devi)

Scene: The three worlds whirl; sages and devas gather with Brahmā at the center, hands folded, faces uplifted, singing hymns to Bhāsvat whose radiance steadies the scene.

B
Brahmā
D
Devas
M
Maharṣis
B
Bhāsvat (Sūrya)

FAQs

In crisis, the Purāṇic path emphasizes stuti (praise) and remembrance of the divine as a means to restore order and clarity.

Prabhāsa-kṣetra is the overarching sacred setting of this māhātmya section.

The act implied is stotra/stuti (hymning the deity); no detailed rite is specified here.