Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

भारतं नाम यद्वर्षं दाक्षिणात्यं मयोदितम् । दक्षिणापरतो यस्य पूर्वेण च महोदधिः । हिमवानुत्तरेणास्य कार्मुकस्य यथा गुणः

bhārataṃ nāma yadvarṣaṃ dākṣiṇātyaṃ mayoditam | dakṣiṇāparato yasya pūrveṇa ca mahodadhiḥ | himavānuttareṇāsya kārmukasya yathā guṇaḥ

إن الإقليم المسمّى «بهاراتا» الذي وصفته بأنه جنوبيّ، يحدّه المحيط العظيم من الشرق، وكذلك من الجنوب والغرب؛ ومن الشمال يقف هيمفان. لذلك فشكله كالقوس.

bhāratamBhārata (India)
bhāratam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; नाम (proper name)
nāmaby name; called
nāma:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; नाम-शब्दः (quotative/नामार्थक particle)
yatwhich
yat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
varṣamregion/continent (varṣa)
varṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvarṣa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
dākṣiṇātyamsouthern
dākṣiṇātyam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdākṣiṇātya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्
mayāby me
mayā:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootasmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया (3), एकवचन
uditamsaid/declared
uditam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootud + √i (इ) (धातु) → udita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम्
dakṣiṇa-aparataḥto the south-west; on the southern-western side
dakṣiṇa-aparataḥ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootdakṣiṇa (प्रातिपदिक) + apara (प्रातिपदिक) + -tas (तसिल्-प्रत्यय, अव्ययार्थ)
Formअव्ययीभावसमास; दिशावाचक-अव्यय (adverb of direction)
yasyaof which/whose
yasya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
pūrveṇaon the east (side)
pūrveṇa:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpūrva (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय; तृतीया-प्रयोगेण अव्ययीभूत (adverbial: on the east/by the east)
caand
ca:
Sambandha (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
mahā-udadhiḥthe great ocean
mahā-udadhiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + udadhi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयसमास (महान् उदधिः)
himavānHimālaya
himavān:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roothimavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; पर्वतनाम
uttareṇaon the north (side)
uttareṇa:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootuttara (प्रातिपदिक)
Formदिशावाचक-अव्यय; तृतीया-प्रयोगेण अव्ययीभूत (adverbial: on the north/by the north)
asyaof this/of it
asya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी (6), एकवचन
kārmukasyaof a bow
kārmukasya:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkārmuka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
yathāas; like
yathā:
Sambandha (Comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootyathā (अव्यय)
Formउपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative: as/like)
guṇaḥstring (of a bow)
guṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन

Īśvara (Śiva)

Listener: Devī

Scene: A map-like tableau: Bhārata shaped like a bow, with the Himalayas as the bow’s string/upper arc and the surrounding oceans as a deep blue embrace; sacred rivers faintly traced, with a small glowing marker at Prabhāsa on the western coast.

B
Bhārata-varṣa
M
Mahodadhi (ocean)
H
Himavān

FAQs

Bhārata is not merely land but a sanctified domain with divinely remembered boundaries, fit for dharma and tīrtha-oriented life.

None directly; the verse identifies Bhārata’s sacred geography, within which Prabhāsa is celebrated as a premier kṣetra.

None.