Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 29

Devanagari script

गोमतीनीरपूतस्तु विंध्यं प्राप्तः स पांथिकः । मात्रां कृष्णप्रसादस्य स्कन्धे कृत्वा प्रहर्षितः

Transliteration

gomatīnīrapūtastu viṃdhyaṃ prāptaḥ sa pāṃthikaḥ | mātrāṃ kṛṣṇaprasādasya skandhe kṛtvā praharṣitaḥ

Translation

وقد تطهّر ذلك المسافر بمياه نهر غوماتي، فبلغ جبل فِنْدْهْيا. وحمل على كتفه قِسطًا من برساد كْرِشْنَا، فامتلأ قلبه فرحًا وابتهاجًا.

Word by Word

• गोमतीनीरपूतः: purified by the waters of the Gomati
• गोमतीनीरपूतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गोमती + नीर + पूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (गोमती-नीरेण पूतः)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• विंध्यम्: Vindhya (mountain/region)
• विंध्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विंध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• प्राप्तः: arrived
• प्राप्तः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP, active sense), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having reached/arrived’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• पांथिकः: traveller
• पांथिकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पांथिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• मात्राम्: a measure/quantity (bundle)
• मात्राम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• कृष्णप्रसादस्य: of Kṛṣṇa’s grace/favor
• कृष्णप्रसादस्य: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: कृष्ण + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (कृष्णस्य प्रसादः)

• स्कन्धे: on (his) shoulder
• स्कन्धे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्कन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• कृत्वा: having placed
• कृत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययभावे क्त्वान्त (gerund), ‘having placed/made’

• प्रहर्षितः: delighted
• प्रहर्षितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्र + हृष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘delighted’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (contextual attribution)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Gomatī (Dvārakā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A joyful pilgrim, freshly purified by the Gomatī, walks toward the Vindhya with a small bundle/pot of Kṛṣṇa’s prasāda balanced on his shoulder; riverbank and distant hills frame the journey.

Characters & Entities

• Gomatī
• Vindhya
• Kṛṣṇa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage purity (tīrtha-snāna) and devotion expressed through honoring prasāda prepare one for divine protection.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dvārakā is implied through Kṛṣṇa-prasāda, and the Gomati river is highlighted as purifying.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied tīrtha purification by Gomati’s waters and reverent carrying of Kṛṣṇa’s prasāda.