Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 38

Devanagari script

सकामो लभते कामान्देवैरपि सुदुर्ल्लभान् । स त्वं पद्मानि मे देहि कांचनं च पलत्रयम् । एतेषां मूल्यमादाय प्राणाधारं समाचर

Transliteration

sakāmo labhate kāmāndevairapi sudurllabhān | sa tvaṃ padmāni me dehi kāṃcanaṃ ca palatrayam | eteṣāṃ mūlyamādāya prāṇādhāraṃ samācara

Translation

حتى من يعبد بدوافعٍ دنيوية ينال رغباتٍ يعسر نيلها حتى على الآلهة. فهاتِ إليَّ زهور اللوتس هذه، وأعطني أيضًا ذهبًا بوزن ثلاث «بالا». خُذ ثمنها وامضِ فيما يقوم به قِوامُ الحياة، أي رزقك ومعاشك.

Word by Word

• सकामः: desirous (with wishes)
• सकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + काम (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः/उपपदसमासः (कामेन सह/कामवान्)

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• देवैः: by the gods
• देवैः: Karana (Comparison/करण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अपि: even
• अपि: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/अपवाद/अपेक्षार्थ-निपातः (also/even)

• सुदुर्लभान्: very hard to obtain
• सुदुर्लभान्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; कर्मधारयः (अत्यन्तं दुर्लभः)

• सः: he/so
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• त्वम्: you
• त्वम्: Sambodhana (Addressed subject/सम्बोधनार्थ)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• पद्मानि: lotuses
• पद्मानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• मे: to me / for me
• मे: Sampradana (Recipient marker/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचनरूपम्; अत्र षष्ठी (Genitive/6th) ‘of me’

• देहि: give
• देहि: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: दा (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• काञ्चनम्: gold
• काञ्चनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काञ्चन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-निपातः (conjunction)

• पलत्रयम्: three palas (a weight-measure)
• पलत्रयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पल + त्रय (प्रातिपदिके)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; द्विगु-समासः (त्रयः पलाः)

• एतेषाम्: of these
• एतेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

• मूल्यम्: price/value
• मूल्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मूल्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• आदाय: having taken
• आदाय: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (Gerund), ‘having taken/received’

• प्राणाधारम्: means of sustaining life
• प्राणाधारम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्राण + आधार (प्रातिपदिके)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः (प्राणानाम् आधारः)

• समाचर: do/undertake
• समाचर: Kriya (Command/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + चर् (धातु)
• Form: लोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Deductive (dialogue within Arbuda Khaṇḍa; a petitioner/vendor-like voice speaking to the king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda-kṣetra (context)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A petitioner requests lotuses and a measured weight of gold; the scene juxtaposes sacred flowers with the practical need for sustenance, hinting at moral tension.

Characters & Entities

• Śiva (implied by context)
• Devas (gods)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva-worship bears fruit for both niṣkāma and sakāma devotees; yet dharma also speaks through fair livelihood and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Arbuda sacred landscape (Mount Abu region) as narrated in the Arbuda Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Offering lotuses in worship and the mention of giving gold (three palas) as a form of payment/charity connected to the observance.