Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 10

Devanagari script

उपवासपरो यस्तु तत्रैका रजनीं नयेत् । स याति परमं स्थानं यत्र सप्तर्षयोऽमलाः

Transliteration

upavāsaparo yastu tatraikā rajanīṃ nayet | sa yāti paramaṃ sthānaṃ yatra saptarṣayo'malāḥ

Translation

ومن كان مواظبًا على الأوبافاسا (الصوم) وقضى هناك ليلةً واحدة، بلغ المقام الأسمى حيث يقيم السبع رِشيّات الأطهار الذين لا دنس فيهم.

Word by Word

• उपवासपरः: devoted to fasting
• उपवासपरः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उपवास + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुषः (‘उपवासे परः’ = fasting-devoted)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धक

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण

• एका: one
• एका: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; संख्याविशेषण (agreeing with रजनीम्)

• रजनीम्: night
• रजनीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रजनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• नयेत्: should spend/lead
• नयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• याति: goes/attains
• याति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

• परमम्: supreme
• परमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण (to स्थानम्)

• स्थानम्: abode/place
• स्थानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्थान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक सम्बन्धक (relative adverb: where)

• सप्तर्षयः: the seven sages
• सप्तर्षयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सप्त + ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; द्विगु-समासः (‘सप्त ऋषयः’)

• अमलाः: pure/stainless
• अमलाः: Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अमल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (to सप्तर्षयः)

Speaker

Sūta (deduced, Prabhāsa Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vasiṣṭha-tīrtha (Arbuda)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Night at an āśrama: a fasting pilgrim sits in meditation near a small fire; above, the Saptarṣis appear as luminous sages or as the Great Bear constellation, indicating the ‘parama sthāna’.

Characters & Entities

• Saptarṣi (Seven Sages)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Small, sincere austerities performed at a sacred place can yield exalted spiritual destinations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The ‘there’ refers to the holy area of Vasiṣṭha’s āśrama in the Arbuda Khaṇḍa context.

What ritualistic prescription is mentioned?

Upavāsa (fasting) and staying one night (eka-rātri) at the sacred site.