Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 17

Devanagari script

अन्यत्कौतूहलं राजन्महद्दृष्टं महाद्भुतम् । पदस्य तस्य यच्छ्रुत्वा जायते विस्मयो महान्

Transliteration

anyatkautūhalaṃ rājanmahaddṛṣṭaṃ mahādbhutam | padasya tasya yacchrutvā jāyate vismayo mahān

Translation

وثَمَّ أمرٌ آخر يبعث على التطلّع، أيها الملك—لقد شوهد شيء عظيم بالغ العجب. فإذا سُمِع خبرُ تلك البصمة، بصمةِ القدم المقدّسة، نهض في القلب اندهاشٌ عميق.

Word by Word

• अन्यत्: another
• अन्यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘कौतूहलम्’ इति विशेषणम्

• कौतूहलं: curiosity/wonder
• कौतूहलं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कौतूहल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘दृष्टम्’ इति विशेषणम्

• दृष्टं: seen/observed
• दृष्टं: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकर्मणि/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘कौतूहलम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• महा-अद्भुतम्: very wonderful
• महा-अद्भुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—कर्मधारय ‘महत् अद्भुतम्’

• पदस्य: of the pada
• पदस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन; ‘पदस्य’ इति विशेषण/सम्बन्धनिर्देशक

• यत्: which/when
• यत्: Sambandha (Correlative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सम्बन्धबोधक-अव्ययप्रयोगः (यत्…तत्-सम्बन्धे)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) → श्रुत्वा (क्त्वान्त)
• Form: अव्ययकृदन्त (क्त्वा/ल्यप्), पूर्वकालिक क्रिया (absolutive) ‘having heard’

• जायते: arises
• जायते: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• विस्मयः: astonishment
• विस्मयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महान्: great
• महान्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विस्मयः’ इति विशेषणम्

Speaker

Pulastya (addressing a king/listener, likely a rājan in the dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Pitāmaha-pada at Arbuda (implied)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: rājan (king)

Visual Art Cues

Scene: A king listens as a sage describes the footprint’s marvel; the king’s expression shifts to astonishment, while attendants and sages look toward the shrine in the distance.

Characters & Entities

• Brahmapada

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred places carry wondrous signs; even hearing their glory awakens reverence and transformative awe.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Brahmapada tirtha, presented as an ‘adbhuta’ (marvel) within the Arbuda narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is prescribed here; it introduces a wondrous characteristic of the sacred footprint to deepen devotion.