Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 51›Shloka 1
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

Devanagari script

पुलस्त्य उवाच । ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ चंद्रोद्भेदमनुत्तमम् । तीर्थं पापहरं नृणां निशानाथेन निर्मितम्

Transliteration

pulastya uvāca | tato gacchennṛpaśreṣṭha caṃdrodbhedamanuttamam | tīrthaṃ pāpaharaṃ nṛṇāṃ niśānāthena nirmitam

Translation

قال بولستيا: ثمّ، أيها الملك الأفضل، ينبغي أن تمضي إلى تشاندروذبيدا (Candrodbheda) الذي لا نظير له—وهو تيرثا يزيل خطايا الناس، وقد أُقيم على يد ربّ الليل (القمر).

Word by Word
पुलस्त्यःPulastya
पुलस्त्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थक (then/thereafter)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
नृपश्रेष्ठO best of kings
नृपश्रेष्ठ:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः (नृपाणां श्रेष्ठः)
चंद्रोद्भेदम्(to) Caṃdrodbheda
चंद्रोद्भेदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक) + उद्भेद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (चन्द्रस्य उद्भेदः)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (superlative sense: unsurpassed)
तीर्थम्sacred ford/pilgrimage place
तीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पापहरम्sin-removing
पापहरम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपाप (प्रातिपदिक) + हर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः (पापं हरति)
नृणाम्of men/people
नृणाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), बहुवचन
निशानाथेनby the lord of night (the Moon)
निशानाथेन:
Karana (Agent/Instrument in passive/करण)
TypeNoun
Rootनिशा (प्रातिपदिक) + नाथ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (निशायाः नाथः = चन्द्रः)
निर्मितम्made/constructed
निर्मितम्:
Kriya (Predicate qualifier/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + √मा (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
Formभूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘कृतम्/निर्मितम्’
Speaker

Pulastya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Candrodbheda

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpaśreṣṭha (the king)

Visual Art Cues

Scene: Pulastya instructs the king to proceed to a moon-founded tīrtha; above the mountain landscape, the Moon is depicted as a deity consecrating the waters with a silver glow.

Characters & Entities
P
Pulastya
C
Candrodbheda
T
Tīrtha
C
Candra (Moon)

FAQs

Pilgrimage to a consecrated tīrtha, approached with faith, is portrayed as a means of pāpa-kṣaya (dissolution of sin) within Purāṇic dharma.

Candrodbheda Tīrtha, said to be established by Candra (the Moon).

The instruction is to ‘go’ (gacchet) to the tīrtha; specific acts like snāna/dāna are not stated in this verse.

←Previous Verse
Next Verse→