Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 96

तच्छुत्वा महिषो राजन्कामबाणप्रपीडितः । सेनापतिं समाहूय वाक्यमेतदुवाच ह

tacchutvā mahiṣo rājankāmabāṇaprapīḍitaḥ | senāpatiṃ samāhūya vākyametaduvāca ha

فلما سمع ذلك، أيها الملك، كان ماهيṣa مطعونًا ومعذَّبًا بسهام الشهوة، فاستدعى قائد جيشه وقال هذه الكلمات.

tatthat (it)
tat:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम
śrutvāhaving heard
śrutvā:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootśru (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), पूर्वक्रिया
mahiṣaḥthe buffalo (Mahisha)
mahiṣaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmahiṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
rājanO king
rājan:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
kāma-bāṇa-prapīḍitaḥtormented by the arrows of desire
kāma-bāṇa-prapīḍitaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma (प्रातिपदिक) + bāṇa (प्रातिपदिक) + prapīḍita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √pīḍ (धातु) + प्र- उपसर्ग + क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण; समासः—तत्पुरुष (कर्मधारय-प्रायः) ‘कामस्य बाणैः प्रपीडितः’
senāpatimthe commander
senāpatim:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsenāpati (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
samāhūyahaving summoned
samāhūya:
Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√hū (धातु) + सम्-आ- उपसर्गौ + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वक्रिया
vākyamwords; a statement
vākyam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvākya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
etatthis
etat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; सर्वनाम; ‘vākyam’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
haindeed/then (emphatic particle)
ha:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootha (निपात/अव्यय)
Formनिपात (particle), कथन-प्रत्ययार्थक/वृत्त्यर्थक

Narrator (Purāṇic voice, contextually Sūta)

Tirtha: Arbuda-kshetra

Type: kshetra

Listener: Rājan (King)

Scene: Mahiṣa, restless and inflamed by desire, sits on a dark throne; he gestures sharply as a commander is summoned, torches and banners flickering.

M
Mahiṣa
S
Senāpati

FAQs

Desire clouds judgment; when kama dominates, even rulers rush toward ruinous decisions.

The broader frame is the sanctity and legend-cycle of Arbuda-parvata as preserved in the Arbuda Khaṇḍa.

None; this is a narrative pivot toward military preparations.